II   WODY

2. Jakość wód powierzchniowych


2.1. Stan zanieczyszczenia rzek

W roku 2003 w województwie małopolskim monitoring wód powierzchniowych obejmował 45 rzek w 97 punktach pomiarowo-kontrolnych (ppk.). Łączna długość kontrolowanych cieków wodnych wynosiła 1 173,9 km.
Kontrola jakości cieków wodnych odbywała się zgodnie z zatwierdzonymi programami badawczymi dla monitoringu krajowego i regionalnego wód powierzchniowych. W ramach podsystemu monitoringu wód powierzchniowych prowadzony był w województwie (w sieci regionalnej) także monitoring zbiorników zaporowych. Kontrolowano stan jakości wód 6 zbiorników zaporowych.
W zakresie prowadzonych badań jakości wód powierzchniowych pobrano 953 próbki wody. Laboratorium wykonało łącznie 34 224 oznaczenia, w tym: 30 697 oznaczeń fizykochemicznych, 1 718 hydrobiologicznych oraz 1 809 oznaczeń bakteriologicznych.
W 2003 roku wystąpiła luka prawna dotycząca zasad oceny i wymagań w sprawie interpretacji wyników i określenia klasy jakości wód powierzchniowych.
Dotychczasowe Rozporządzenie MOŚZNiL z dnia 5 lipca 1991r. (Dz.U. Nr 116, poz. 503) straciło moc z dniem 1 stycznia 2003 roku. Dopiero w październiku ubiegłego roku ukazał się projekt Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie klasyfikacji wód, sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu wód powierzchniowych i podziemnych. Rozporządzenie powyższe dopiero 15 marca 2004 roku weszło w życie.
W związku z powyższym, wyniki wód powierzchniowych omówiono (w celu kontynuacji) według starego, aktualnie nie obowiązującego rozporządzenia. Wzorem lat ubiegłych zastosowano interpretację statystyczną wyników badań (tzw. CUGW – metodę stężeń charakterystycznych). Podstawę oceny stanu jakości wód płynących stanowiły:
  • normatywy jakości wód, czyli dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczenia wód powierzchniowych w ustalonych klasach czystości,
  • wyniki badań jakości wód, wykonane według ściśle określonych zasad i obowiązujących norm analitycznych,
  • przyjęte metody interpretacji wyników badań do porównywania ich z wartościami normatywnymi dla poszczególnych klas czystości.
Przy charakterystyce stanu jakości wód wykorzystano roczny zbiór wyników, uwzględniając wskaźniki fizyko-chemiczne (wskazujące na stan fizyczny wody oraz zawarte w niej substancje chemiczne), wskaźniki bakteriologiczne (określające zawartość organizmów bakteryjnych w wodzie, wyrażane wielkością miana Coli czyli najmniejszą objętością wody lub ścieków, w której stwierdza się jeszcze obecność bakterii grupy Coli ), wskaźniki hydrobiologiczne (określające stopień rozwoju wskaźnikowych organizmów roślinnych i zwierzęcych w wodzie, w zależności od zawartości w niej organicznych lub mineralnych związków pokarmowych i obecności zanieczyszczeń antropogenicznych).
Przeprowadzono także oceny grupowe w odniesieniu do następujących rodzajów zanieczyszczeń:
substancji organicznych (charakteryzowanych wskaźnikami: BZT-5, ChZT- Cr, ChZT-Mn oraz tlenem rozpuszczonym),
–składników zasolenia (określanego zawartością chlorków, siarczanów i substancji rozpuszczonych),
–ilości niesionych zawiesin,
–substancji biogennych (do których zaliczane są: azot amonowy, azot azotynowy, azot azotanowy, azot ogólny, fosforany i fosfor ogólny),
–substancji specyficznych (czyli spowodowanych przez związki fenolowe i metale ciężkie: chrom ogólny, cynk, kadm, miedź, nikiel, ołów, rtęć).
Następnie sporządzono ocenę ogólną, która uwzględnia cechy fizykochemiczne oraz biologiczne wskaźniki jakości wody.
Wody silnie zanieczyszczone, w których stężenia zanieczyszczeń przekraczały wartości dopuszczalne w tej klasyfikacji, określono jako wody nie odpowiadające normatywom i oznaczono „non”. Przekroczenie tylko jednego wskaźnika decyduje o zaliczeniu danego odcinka rzeki do niższej klasy jakości wody.
Wykonano także oceny jakości wód powierzchniowych pod kątem spełnienia wymogów zawartych w nowych rozporządzeniach Ministra Środowiska.
Ocenę stopnia eutrofizacji wód powierzchniowych przeprowadzono w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych. (Dz. U. Nr 241/02 poz.2093).
Przy ocenie stopnia eutrofizacji śródlądowych wód powierzchniowych stosuje się wskaźniki określone w załączniku nr 1 do powyższego rozporządzenia.


Tabela 7. Wartości graniczne wskaźników eutrofizacji

Wskaźniki Jednostki Wody płynące – średnia roczna
Fosfor ogólny mg P/dm3 > 0,25
Azot ogólny mg N/dm3 > 5
Azot azotanowy Azotany mg N/dm3 mg NO3/dm3 > 2,2 > 10
Chlorofil'a µg/dm3 > 25 1)

1) dotyczy rzek o wystarczająco długim dla rozwoju glonów czasie rezydencji wody

Inne wskaźniki eutrofizacji:
  • długotrwałe zakwity wody powodowane często w jeziorach przez sinice, a w rzekach i estuariach przez okrzemki i zielenice,
  • masowy rozwój glonów poroślowych,
  • odtlenienie hypolimnionu w jeziorach, któremu towarzyszyć może występowanie siarkowodoru, a w rzekach silne dobowe zmiany natlenienia wód,
  • redukcja różnorodności i obfitości makrofitów, fauny bezkręgowej oraz ryb.
Wyniki tej oceny przedstawiono przy omawianiu stanu zanieczyszczenia wód poszczególnych rzek i potoków.
Ocenę jakości wód ujmowanych do celów wodociągowych wykonano w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz.U. Nr 204/2002 poz. 1728).
Przy czym, zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem:
  • wody kategorii A1, to wody wymagające prostego uzdatniania fizycznego, w szczególności filtracji oraz dezynfekcji,
  • wody kategorii A2 – wody wymagające typowego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania wstępnego, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji i dezynfekcji (chlorowanie końcowe),
  • wody kategorii A3 – wody wymagające wysokosprawnego uzdatniania fizycznego i chemicznego, w szczególności utleniania, koagulacji, flokulacji, dekantacji, filtracji, adsorpcji na węglu aktywnym, dezynfekcji (ozonowanie, chlorowanie końcowe).
Wyniki przeprowadzonej kategoryzacji wód powierzchniowych omówiono w rozdziale 2.2.

2.1.1 Rzeka Wisła

Wisła przepływa przez środek województwa. Jest rzeką tranzytową. Płynie zapadliskiem przedgórskim między Karpatami a Wyżyną Małopolską i poniżej Krakowa Kotliną Sandomierską.
W obrębie województwa małopolskiego Wisła winna prowadzić wody:
  • II klasy czystości na odcinku od granicy województwa do ujścia Dunajca,
  • I klasy czystości na odcinku od ujścia Dunajca i w dalszym biegu do granicy województwa.
Na teren województwa Wisła wpływa nadmiernie zanieczyszczona, głównie substancjami mineralnymi pochodzącymi z zasolonych wód kopalnianych górnośląskich kopalni węgla kamiennego oraz ściekami z województwa śląskiego. Istotnym źródłem zanieczyszczenia wód Wisły jest także gospodarka komunalna Krakowa, wprowadzająca do niej ścieki głównie poprzez rzekę Serafę. Ponadto, Wisła jest odbiornikiem ścieków z wielu zakładów przemysłowych. Do największych z nich należą: PHS S.A. Huta im.T. Sendzimira oddział w Krakowie oraz Elektrociepłownia „Kraków” S.A.
Jakość wody Wisły kontrolowano na długości 209,3 km: w Oświęcimiu, Łączanach, Bielanach, Niepołomicach, Górce, Szczucinie oraz w Słupcu na granicy województwa.
Wyniki badań jakości wód Wisły według wskaźników fizyko-chemicznych wykazały że:
stężenia substancji organicznych:
  • nie odpowiadały normatywom w punkcie pomiarowo-kontrolnym Oświęcim – ze względu na stężenia zanieczyszczeń łatwo utlenialnych (BZT-5),
  • III klasie jakości w Niepołomicach (BZT-5),
  • II klasie czystości w Łączanach, Bielanach, Górce oraz na odcinku od ujścia Dunajca i w dalszym biegu do granicy województwa – ze względu na stężenia zanieczyszczeń łatwo i trudno utlenialnych (BZT-5, ChZT-Cr).
Nasycenie tlenem [w %] wód Wisły w poszczególnych punktach pomiarowo-kontrolnych było następujące:

Oświęcim km 0,5 Łączany Km 38,0 Bielany km 69,2 Niepołomice km 102,0 Górka km 145,3 Szczucin km 194,1 Słupiec km 209,3
71,4 92,2 109,0 102,0 98,5 95,5 95,5

zasolenie (substancje nieorganiczne):
  • nie odpowiadało normatywom w całym biegu (od Oświęcimia do Słupca) ze względu na stężenia chlorków i substancji rozpuszczonych. Ponadnormatywne były także stężenia siarczanów na odcinku od Oświęcimia Niepołomic,
zawiesiny odpowiadały:
  • II klasie jakości na granicy województwa (p.p.k. Słupiec),
  • III klasie na odcinku: Łączany – Bielany – Niepołomice – Górka – Szczucin,
  • nie odpowiadały normatywom w p.p.k.Oświęcim
związki biogenne:
  • w punkcie Oświęcim nie odpowiadały normatywom ze względu na 21,5-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy oraz 4,5-krotne przekroczenie we wskaźniku fosfor ogólny. Fosforany i stężenia azotu amonowego odpowiadały III klasie czystości, a stężenia azotu ogólnego II klasie czystości,
  • w punkcie Łączany nie odpowiadały normatywom ze względu na 11-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia fosforu ogólnego odpowiadały III klasie, fosforany, azot amonowy i ogólny II klasie czystości,
  • w punkcie Bielany nie odpowiadały normatywom z uwagi na 7,3-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy. Pozostałe wskaźniki biogenne II klasa jakości;
  • w punkcie Niepołomice nie odpowiadały normatywom z uwagi na 7,7-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy, stężenia fosforu ogólnego odpowiadały III klasie czystości. Fosforany, azot ogólny oraz azot amonowy odpowiadały II klasie czystości, azot azotanowy – I klasie jakości;
  • w punkcie Górka nie odpowiadały normom ze względu na 4,4-krotne przekroczenia we wskaźniku azot azotynowy, stężenia fosforu ogólnego odpowiadały klasie III. Fosforany, azot ogólny klasa II, stężenia azotu amonowego i azotanowego klasa I;
  • w punkcie Szczucin nie odpowiadały normatywom ze względu na 5,6-krotne przekroczenia we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia fosforu ogólnego odpowiadały klasie III, fosforany klasie II. Azot amonowy, azot ogólny i azot azotanowy klasie I;
  • na granicy województwa stężenia biogenów także nie odpowiadały normatywom (azot azotynowy – wskaźnik przekroczenia normatywu 4,7). Stężenia azotu amonowego, azotanowego i ogólnego odpowiadały klasie I. Stężenia fosforanów i fosforu ogólnego klasie II;
zanieczyszczenia specyficzne
  • nie odpowiadały normatywom w p.p.k. Oświęcim (cynk i ołów). W pozostałym biegu metale ciężkie nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla I klasy. Stężenia fenoli lotnych od p.p.k. Oświęcim do p.p.k. Górka odpowiadały II klasie czystości, a na granicy województwa spadły do wartości odpowiadających I klasie.
Według kryterium fizyko-chemicznego wody Wisły nie odpowiadały normatywom na badanym odcinku ze względu na zasolenie i stężenia biogenów.
Pod względem hydrobiologicznym Wisła prowadziła wody:
  • II klasy czystości (z przewagą organizmów strefy α-mezosaprobowej) na odcinku od Łączan poprzez Bielany, Górkę, Szczucin, Słupiec),
  • III klasy czystości (z przewagą organizmów strefy á-mezosaprobowej) w Oświęcimiu i w Niepołomicach,
Na odcinku od Bielan do Niepołomic odnotowano ponadnormatywną koncentrację chlorofilu'a.
Według kryterium bakteriologicznego wody rzeki:
  • były poza klasyfikacją od Oświęcimia do Szczucina,
  • odpowiadały klasie III na odcinku od Szczucina i w dalszym biegu..
Wielkości wskaźników przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych wzdłuż biegu rzeki przedstawiono w tabeli 8.


Tabela 8. Wielkości przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych w Wiśle
Punkt pomiarowo-kontrolny: Wielkość przekroczeń dopuszczalnych normatywów
Oświęcim (II klasy) 250 razy
Łączany (II klasy) 25 razy
Bielany (II klasy) 12,5 razy
Niepołomice (II klasy) 500 razy
Górka (II klasy) 25 razy
Szczucin (I klasy) 100 razy
Słupiec (granica województwa) (I klasy) 50 razy



Tabela 9. Wartości indeksu saprobowości sestonu i miana Coli typu kałowego wód Wisły
Punkt pomiarowo-kontrolny Wartości indeksu saprobowości sestonu Wartości miana Coli typu kałowego
dopuszczalna charakterystyczna dopuszczalna charakterystyczna
Oświęcim 2,50 (betamezo do alfamezo) 2,79 0,1 i powyżej 0,0004
Łączany   2,44   0,004
Bielany   2,23   0,008
Niepołomice   2,79   0,0002
Górka   2,22   0,004
Szczucin 1,50 (oligo do betamezo) 2,24 1,0 i powyżej 0,01
Słupiec   2,15   0,02

W ocenie ogólnej jakość wód Wisły nie odpowiadała normatywom na całej badanej długości, o czym współdecydowały, zarówno zanieczyszczenia fizyko-chemiczne, jak i bakteriologiczne.
Wody Wisły są wodami wykazującymi eutrofizację, na co wskazują stężenia azotanów, a także azotu ogólnego i fosforu ogólnego w Oświęcimiu oraz chlorofilu'a w Bielanach:

Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Oświęcim 0,5 8,19 1,85 6,37 0,64 9,5
Łączany 38,0 8,55 1,93 4,38 0,21 13,2
Bielany 69,2 9,96 2,25 4,06 0,19 28,3
Niepołomice 102,0 10,36 2,34 4,75 0,25 24,5
Górka 145,3 10,98 2,48 4,58 0,20 nb.
Szczucin 194,1 9,96 2,25 3,78 0,20 nb.
Słupiec 209,3 10,10 2,28 3,58 0,19 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.2. Zlewnia rzeki Białej Przemszy

rzeka Biała Przemsza
Lewobrzeżny dopływ Przemszy. Wypływa na wysokości ponad 370 m n.p.m. na północ od Wolbromia. Drugi ciek źródłowy rozpoczyna się na torfowisku zasilającym również obszar źródłowy Szreniawy. Biała Przemsza od Kluczy do Błędowa płynie przez zwarty obszar piasków Pustyni Błędowskiej. Lewymi większymi doływami są: Biała, Sztoła i Kozi Bród. Główne źródła zanieczyszczenia wód rzeki, to ścieki z zakładów: „Kimberly Clark S. A.” w Kluczach, Huta Szkła Walcowanego „Jaroszowiec” oraz ścieki komunalne odprowadzane z gmin zlokalizowanych na tym terenie (Wolbrom, Klucze, Bukowno, Sławków).
Rzeka powinna odpowiadać II klasie czystości. Kontrolę jakości wód prowadzi się w przekroju Sławków w km 23+800.
Wody rzeki według kryterium fizykochemicznego nie odpowiadały normatywom (decydujące wskaźniki: cynk, ołów).
Według poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały I klasie czystości,
  • substancje nieorganiczne III klasa czystości (decydujące stężenia siarczanów),
  • stężenia związków biogennych zawierały się w II klasie czystości, z uwagi na azot azotynowy,
  • zawiesiny występowały na poziomie II klasy czystości,
  • substancje specyficzne w tym stężenia metali: cynku i ołowiu nie odpowiadały normatywom,
Stan hydrobiologiczny kwalifikował wody do II klasy czystości (stefy α-mezosaprobowej), a bakteriologiczny do wód III klasy czystości. Ocena ogólna non z uwagi na fizykochemiczne zanieczyszczenie.
Wody Białej Przemszy na badanym odcinku nie wykazują eutrofizacji:


Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Sławków 23,8 6,82 1,54 2,32 0,04 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


rzeka Sztoła
Lewobrzeżny dopływ Białej Przemszy. Źródła Sztoły znajdują się na wysokości około 350 m n.p.m. Dolina o mocno erodowanych zboczach wycięta jest w piaskach. Zlewnia Sztoły zalesiona jest w 50%. Wody Sztoły ujmowane są do celów pitnych przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów w Katowicach.
Wpływ na stan czystości wód rzeki mają wody dołowe wypompowywane przez Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” w Bukownie.
Wymagana I klasa czystości. Rzeka kontrolowana jest w km 6+000.
Według badań przeprowadzonych w 2003 roku wody rzeki według kryterium fizykochemicznego nie odpowiadały normatywom (decydujący wskaźnik-cynk). Substancje organiczne, nieorganiczne oraz związki biogenne oraz zawiesiny odpowiadały I klasie czystości.
Stan hydrobiologiczny odpowiadał I klasie czystości. Bakteriologiczne zanieczyszczenie – II klasa czystości.Ocena ogólna non z uwagi na fizykochemiczne zanieczyszczenie.
Wody Sztoły na badanym odcinku wykazują cechy eutrofizacji, a decydują o tym średnioroczne stężenia azotanów:


Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
pow. ujęcia w Ryszce 6,0 14,66 3,31 3,63 0,012 0,8
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

rzeka Kozi Bród
Lewobrzeżny dopływ Białej Przemszy. Kozi Bród odprowadza wody z triasowych wzgórz Ostrej Góry (436 m n.p.m.) i Białej Góry (455 m n.p.m.). Deniwelacje terenu w zlewni rzeki wynoszą około 100 m. Dno doliny wysłane jest piaskami. Górną część zlewni porasta las. W środkowym i dolnym biegu rzeka płynie skrajem obszaru piaszczystego Pustyni Starczynowskiej.
Na stan zanieczyszczenia wód rzeki wpływ mają: ścieki z PKE S. A. Elektrowni „Siersza” w Trzebini oraz ścieki komunalne z miasta Trzebinia.
Wymagana I klasa czystości.
Kozi Bród kontrolowany jest w km 3+000 powyżej wylotu ścieków z Ciężkowic.
Według badań z 2003 roku wody rzeki według kryterium fizykochemicznego nie odpowiadały normatywom (decydujący wskaźnik: siarczany). Substancje organiczne odpowiadały I klasie czystości. Substancje nieorganiczne nie odpowiadały normatywom, o czym zadecydowały stężenia siarczanów (około 3-krotne przekroczenie dopuszczalnego normatywu). Stężenia związków biogennych odpowiadały normatywom II klasy czystości, z uwagi na stężenia fosforu ogólnego i fosforanów. Zawiesiny nie przekraczały poziomu I klasy czystości.
Stan hydrobiologiczny odpowiadał III klasie czystości (w wodach przeważały organizmy strefy á-mezosaprobowej). Stan sanitarny wód odpowiadał normatywom III klasy czystości (wskaźnik przekroczenia normatywu dla miana Coli typu kałowego wynosił 50). Ocena ogólna non z uwagi na fizykochemiczne zanieczyszczenie.
Wody Koziego Brodu na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji (ale na granicy znajdują się średnioroczne stężenia azotu azotanowego):


Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
pow. wylotu ścieków z Ciężkowic 3,0 9,04 2,04 2,56 0,09 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.3. Rzeka Soła
Prawobrzeżny dopływ Wisły II rzędu w kilometrze 1,8. Uchodzi do niej na wysokości 227 m n.p.m. Jako główny źródłowy potok przyjęto Słanicę. Wypływa z południowego stoku Beskidu Śląskiego zbudowanego z fliszu, na wysokości 720 m n.p.m.
W dolinie Soły zawikłana jest sieć rzeczna: stawy, młynówki, naturalne i sztuczne połączenia między ciekami.
Jest odbiornikiem ścieków z zakładu Grupa Kęty S.A. oraz Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Kętach.
Soła od źródeł wraz z dopływami winna prowadzić wody I klasy czystości.
Kontrolę jakości wód rzeki prowadzono poniżej zbiornika Czaniec w kilometrze 28+700 oraz w Oświęcimiu w kilometrze 1+800.
Wody rzeki Soły w 2003 roku według kryterium fizykochemicznego sklasyfikowano:
  • do I klasy czystości na odcinku od poniżej zbiornika Czaniec do Oświęcimia,
  • do II klasy w odcinku przyujściowym (poniżej Oświęcimia do ujścia do Wisły).
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód rzeki jest następująca:
  • ilość substancji organicznych, zawartość substancji nieorganicznych, zawiesiny ogólne odpowiadały w całym biegu I klasie,
  • stężenia substancji biogennych poniżej zbiornika Czaniec odpowiadały I klasie czystości, a w Oświęcimiu II klasie ze względu na przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy. Pozostałe z badanych wskaźników w tej grupie odpowiadały I klasie czystości.
Stężenia substancji specyficznych zawierały się w granicach I klasy czystości.
W wodach rzeki Soły pod względem hydrobiologicznym w całym biegu przeważały organizmy strefy b-mezosaprobowej (II klasy czystości). Pod względem bakteriologicznym rzeka prowadziła wody II klasy (na odcinku poniżej zbiornika Czaniec do Oświęcimia) i w dalszym biegu III klasy czystości (wskaźniki przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych zawierał się w zakresie wartości 5 - 25). Ocena ogólna kwalifikuje wody rzeki następująco:
  • do II klasy czystości na odcinku od zbiornika Czaniec do Oświęcimia,
  • III klasy czystości na odcinku przyujściowym (poniżej Oświęcimia do ujścia do Wisły).
Wody Soły na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:


Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
pon. zb. Czaniec 28,7 6,46 1,46 2,1 0,03 nb.
Oświęcim 1,8 5,93 1,34 2,01 0,03 4,7
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.4. Rzeka Macocha (Włosienica)
Prawobrzeżny dopływ Wisły w kilometrze 10,2. Za jej początek uznano Bulówkę. Macocha zbiera wody z licznych cieków sztucznych i naturalnych w dolinie Soły. Posiada kilka połączeń z Sołą, a część wód odprowadza bezpośrednio do Wisły. Macocha dzieli się na dwa ramiona, lewym uchodzi do Soły, prawym do Wisły.
Zgodnie z docelową klasyfikacją od źródeł do ujścia ścieków z Miejsko-Przemysłowej Oczyszczalni Ścieków Sp. z o.o. w Oświęcimiu winna prowadzić wody I klasy czystości, natomiast poniżej wylotu ścieków, aż do ujścia do Wisły - III klasy.
Rzekę kontrolowano przy ujściu do Wisły w kilometrze 0+100.
W 2003 roku w grupie wskaźników fizykochemicznych rzeka prowadziła wody pozaklasowe.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód rzeki była następująca:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały III klasie czystości (BZT-5),
  • substancje nieorganiczne występowały na poziomie ponadnormatywnym (chlorki, substancje rozpuszczone), siarczany na poziomie III klasy czystości,
  • zawiesiny nie odpowiadały normatywom,
  • substancje biogenne ze względu na stężenia azotu azotynowego, fosforanów i fosforu ogólnego nie odpowiadały normatywom,
  • substancje specyficzne odpowiadały normatywom I klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki sklasyfikowano do III klasy czystości (strefy á-mezosaprobowej).
Bakteriologicznie wody cieku były poza klasyfikacją.
Ocena ogólna – nie odpowiadała normatywom (zadecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne).
Wody Macochy na badanym odcinku są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, o czym decydują stężenia azotanów, azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego:

Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
ujście do Wisły 0,1 32,65 7,37 9,71 1,03 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.5. Potok Chechło
Lewobrzeżny dopływ Wisły. Wypływa na północno-zachód od miejscowości Rudno na wysokości około 295 m n.p.m. W górnym biegu dolina jest słabo zarysowana, miejscami podmokła. Na odcinku od przedmieścia Chrzanowa do miejscowości Borowiec dolina biegnie wzdłuż linii dyslokacyjnej przecinającej wapienie, margle i dolomity triasowe. Od Mętkowa Chechło wpływa na taras zalewowy Wisły. Lewy brzeg Chechła jest obwałowany.
Wpływ na stan zanieczyszczenia wód potoku mają: Zakłady Górniczo-Hutnicze „Trzebionka” S.A. w Trzebini (wody podziemne z odwodnienia kopalni i ścieki) oraz ścieki komunalne z Chrzanowa.
Wymagana II klasa czystości. Potok kontrolowany jest przy ujściu w kilometrze 0+100.
Stan czystości wód potoku w 2003 roku według wskaźników fizykochemicznych nie odpowiadał normatywom, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń przedstawiał się następująco:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały I klasie czystości,
  • substancje nieorganiczne nie odpowiadały normatywom (siarczany),
  • ilości zawiesin odpowiadały II klasie czystości,
  • substancje biogenne ze względu na stężenia fosforanów i fosforu ogólnego odpowiadały normatywom III klasy. Związki azotu występowały na poziomie II klasy,
  • substancje specyficzne nie odpowiadały normatywom ze względu na zawartość cynku.
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki sklasyfikowano do II klasy czystości (strefy α-mezosaprobowej).
Według oceny bakteriologicznej wody cieku odpowiadały III klasie czystości. Ocena ogólna: wody rzeki nie odpowiadają normatywom o czym zadecydowało fizykochemiczne zanieczyszczenie.
Wody Chechła na badanym odcinku są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, a decydujące są stężenia azotanów oraz azotu ogólnego:

Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
ujście do Wisły 0,1 21,44 4,84 5,8 0,19 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.6. Zlewnia rzeki Skawy

rzeka Skawa
Jedna z większych prawobrzeżnych górskich dopływów Wisły II rzędu w kilometrze 22,7. Źródła Skawy znajdują się na północno-zachodnim stoku głównego Masywu Łysej Góry na wysokości 700 m n.p.m. Za źródłowy uznaje się Wsiowy Potok płynący w kierunku ENE dobrze wykształconą doliną. Długość rzeki wynosi 96,4 km. Zlewnia górnej Skawy, to w przeważającej części tereny lesiste i rolnicze.
Rzeka stanowi ważne źródło zaopatrzenia w wodę. W roku 2003 ze zlewni Skawy ujęto około 7,3 mln m3 wody dla gospodarki komunalnej oraz 1,1 mln m3 dla przemysłu. Zlewnia rzeki dostarcza wody pitnej dla: Jordanowa, Makowa Podhalańskiego, Suchej Beskidzkiej (p. Stryszawka), Wadowic i Andrychowa (p. Targaniczanka i Wieprzówka).
Skawa jest odbiornikiem dużej ilości ścieków, głównie komunalnych z miast zlokalizowanych w jej zlewni. W roku 2003 do Skawy i jej dopływów odprowadzono około 11 mln m3 ścieków komunalnych. O zanieczyszczeniu rzeki decydują również zanieczyszczenia obszarowe. Ponadto należy podkreślić, że wiele miejscowości na tym terenie nie posiada kanalizacji.
Mapa 2 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków odprowadzanych do zlewni (opis w tabelach 10 i 11) oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na rzece Skawie i jej dopływach.


Mapa 2. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Skawy


Tabela 10. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Skawy
Oznaczenie na mapie Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Spytkowice Spytkowice Skawa 400 77 m-b
2 Jordanów m. Jordanów Skawa 400 189 m-b
3 Zawoja Widły Zawoja Skawica 804 268 m-b
4 Zawoja Centrum Zawoja Skawica 47 15 m-b
5 Maków Podhalański Maków Podhalański Skawa 290 100 m
6 Stryszawa Stryszawa p.Stryszawka 44 35 m-b
7 Sucha Beskidzka Sucha Beskidzka Skawa 4000 2640 m-b
8 Jaszczurowa Mucharz   600 30 m-b
9 Wadowice Wadowice Skawa 8430 6600 m-b
10 Radocza Tomice p. Radoczanka 300 48 m-b
11 Andrychów Andrychów Wieprzówka 43700 19206 m-b
12 Inwałd Andrychów p. Stawki 116 88 m-b
13 Podolsze Zator Skawa 4460 410 m-b



Tabela 11. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Skawy
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Valvex S.A. Jordanów Jordanów Skawa 250 36 m-b
2 Fabryka Osłonek Białkowych Fabios Białka Maków Podhalański Skawica 1600 825 m-b
3 Wytwórnia Silników Wysokoprężnych Andoria S.A. Andrychów Andrychów Wieprzówka 900 208 m
4 Spółdzielnia Mleczarska Wieprz Wieprz Wieprz Wieprzówka 124 64 m-b

Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny


Kontrolę jakości wód rzeki prowadzono w 4 przekrojach pomiarowo-kontrolnych: w Jordanowie (km 71,1), powyżej Suchej Beskidzkiej (km 45,7), w Wadowicach (km 21,2) oraz w Zatorze ( km 4,8).
Analiza zanieczyszczeń wód Skawy wykazała, że według kryterium fizykochemicznego rzeka prowadziła wody:
  • I klasy czystości na odcinku powyżej Suchej Beskidzkiej do powyżej Wadowic,
  • II klasy czystości na odcinku od Wadowic do Zatora,
nie odpowiadała normatywom na odcinkach:
  • od Jordanowa do Suchej Beskidzkiej,
  • na odcinku od Zatora do ujścia do Wisły.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód rzeki była następująca:
substancje organiczne odpowiadały:
  • stężeniom I klasy czystości w punktach pomiarowo-kontrolnych w Suchej Beskidzkiej i w Wadowicach,
  • stężeniom II klasy czystości w Jordanowie oraz w Zatorze ze względu na zanieczyszczenia łatwoutlenialne (BZT-5),
substancje nieorganiczne w całym kontrolowanym biegu rzeki odpowiadały I klasie czystości,
obciążenie rzeki zawiesinami odpowiadało normatywom II klasy czystości w górnym i środkowym biegu (tj. w Jordanowie oraz poniżej Wadowic), a w pozostałym biegu odpowiadało I klasie (Sucha Beskidzka i odcinek ujściowy),
substancje biogenne odpowiadały:
  • normatywom I klasy czystości na odcinku od Suchej Beskidzkiej do Wadowic,
  • normatywom II klasy na odcinku od Wadowic do Zatora (z uwagi na 1,5-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy),
  • nie odpowiadały normatywom na odcinku od Jordanowa do Suchej Beskidzkiej (z uwagi na 6,2-krotne przekroczenie we wskaźniku fosfor ogólny oraz ponad 5-krotne we wskaźniku azot azotynowy) oraz na odcinku od Zatora do ujścia do Wisły, o czym zadecydowało 3,8-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy,
substancje specyficzne w całym biegu odpowiadały I klasie czystości, za wyjątkiem Jordanowa, gdzie wystąpiła II klasa czystości (fenole lotne).
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki zaliczono w całym biegu do II klasy czystości (z przewagą organizmów strefy α-mezosaprobowej), stan sanitarny rzeki odpowiadał:
  • normatywom III klasy czystości w środkowo-dolnym biegu (od Wadowic do ujścia do Wisły, z uwagi na 25 krotne przekroczenie we wskaźniku miano coli typu fekalnego),
  • nie odpowiadał normatywom w górnym biegu tj. od Jordanowa do Wadowic.
W ocenie ogólnej wody rzeki Skawy sklasyfikowano następująco:
  • jako wody III klasy czystości na odcinku od Wadowic do Zatora, o czym zadecydowało bakteriologiczne zanieczyszczenie,
  • jako wody pozaklasowe w pozostałym biegu (tj. od Jordanowa do Wadowic oraz poniżej Zatora do ujścia do Wisły.
Wody Skawy nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Jordanów 71,1 8,37 1,89 3,47 0,20 2,9
Pow. Suchej Beskidzkiej 45,7 5,84 1,32 2,03 0,01 nb.
Wadowice 21,2 5,49 1,24 1,93 0,04 nb.
Zator 4,8 6,24 1,41 2,47 0,04 5,6
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

rzeka Stryszawka
Lewobrzeżny dopływ Skawy. Wymagana I klasa czystości. W roku 2003 jakość rzeki badana była przy ujściu do Skawy w kilometrze 0+300.
Rzekę sklasyfikowano następująco:
  • według kryterium fizykochemicznego jako wody II klasy czystości, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń następująco:
  • substancje organiczne, nieorganiczne, stężenia substancji biogennych oraz substancje specyficzne występowały w granicach I klasy czystości,
  • zawiesiny występowały w granicach III klasy, ale z uwagi na ich mineralny charakter związany z wezbraniami wód (zgodnie z rozporządzeniem MOŚZNiL z dnia 5 listopada 1991r. (Dz.U. Nr 116, poz.503) nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
Pod względem hydrobiologicznym w wodach rzeki przeważały organizmy strefy b-mezosaprobowej (II klasy czystości). Stan bakteriologiczny III klasa czystości - wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych (wyrażanych mianem Coli typu kałowego) wynosił 50. Ocena ogólna odpowiada III klasie ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Stryszawki nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
ujście do Skawy 0,3 4,38 0,99 1,75 0,03 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

rzeka Paleczka
Prawobrzeżny dopływ Skawy. Odprowadza wody z północnych stoków Beskidu Makowskiego. Wpływ na stan zanieczyszczenia wód potoku mają ścieki garbarskie i socjalno-bytowe z rejonu Zembrzyc. Wymagana I klasa czystości.
Wody rzeki według kryterium fizykochemicznego sklasyfikowano jako wody pozaklasowe. W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń stan wód Paleczki był następujący:
  • substancje organiczne nie odpowiadały normatywom, z uwagi na 5,3-krotne przekroczenie normatywów we wskaźniku BZT-5,
  • substancje nieorganiczne (tzw. zasolenie) odpowiadały I klasie czystości,
  • substancje biogenne nie odpowiadały normatywom, ze względu na około 5-krotne przekroczenie we wskaźniku fosfor ogólny,
  • zawiesiny występowały w stężeniach II klasy czystości,
  • substancje specyficzne odpowiadały II klasie czystości z uwagi na chrom+3. Ozanaczane pozostałe metale ciężkie występowały w stężeniach nie przekraczających I klasy czystości. Natomiast, ponadnormatywne były stężenia siarczków, charakterystycznych zanieczyszczeń dla wód Paleczki (wskaźnik przekroczenia wynosił 110). Pod względem hydrobiologicznym w wodach rzeki przeważały organizmy strefy á-mezosaprobowej (III klasy czystości).
Stan bakteriologiczny wód nie odpowiadał normatywom (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wyrażanych wskaźnikiem miano Coli typu kałowego wynosi 2500).
Ocena ogólna:
jakość wód nie odpowiadała normatywom, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Paleczki są wodami zbliżającymi się do wód wykazujących (z uwagi na azot ogólny i fosfor ogólny):
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
ujście do Skawy 0,1 3,98 0,9 4,95 0,22 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

rzeka Wieprzówka
Lewobrzeżny dopływ Skawy w kilometrze 8,8. Poniżej Andrychowa, Wieprzówka opuszcza Pogórze Śląskie i wpływa do Kotliny Sandomierskiej. Prawe zbocze doliny jest tu zarazem stokiem pogórza. W dnie doliny rzeki występuje zawikłana sieć rowów, cieków oraz liczne stawy. Długość rzeki wynosi 27,6 km. Wymagana klasa czystości I.
Rzeka jest odbiornikiem ścieków komunalnych z miasta Andrychów. W roku 2003 jakość rzeki badana była w jednym punkcie pomiarowo-kontrolnym w Gierałtowicach w kilometrze 4+200.
Rzekę sklasyfikowano według kryterium fizykochemicznego, jako wody nie odpowiadające normatywom. W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń stan czystości wód rzeki przedstawiał się następująco:
  • substancje organiczne sklasyfikowano do II klasy, o czym decydowały BZT-5 i ChZT-Cr,
  • substancje nieorganiczne – I klasa czystości,
  • zawiesiny występowały w granicach II klasy czystości,
  • stężenia substancji biogennych nie odpowiadały normatywom (decydujące stężenia azotu azotynowego oraz fosforu ogólnego), stężenia fosforanów występowały na poziomie III klasy czystości,
  • oznaczane metale ciężkie nie przekraczały normatywów I klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym w wodach rzeki przeważały organizmy strefy b-mezosaprobowej (II klasy czystości). Stan bakteriologiczny wód odpowiadał normatywom III klasy. Według oceny ogólnej wody Wieprzówki nie odpowiadały normatywom, o czym zadecydowały zanieczyszczenia biogenne.
Wody Wieprzówki są wodami wykazującymi eutrofizację, a decydują o tym stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Gierałtowice 4,2 13,99 3,16 4,85 0,23 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.7. Potok Regulicki
Lewobrzeżny dopływ Wisły w km 32,2. Badana długość wynosi 12,8 km. Przekrój pomiarowo-kontrolny zlokalizowany jest w miejscowości Okleśna w km 0+500. Potok Regulicki jest odbiornikiem ścieków przemysłowych (związków chromu) z Zakładów Chemicznych Alwernia S.A. oraz ścieków komunalnych z tego terenu.
Na odcinku od ujścia ścieków z tych zakładów do ujścia do Wisły Regulicki winien prowadzić wody II klasy jakości.
W 2003 roku wody potoku sklasyfikowano następująco:
  • według kryterium fizykochemicznego do wód nie odpowiadających normatywom (decydujące związki chromu i azotu azotynowego),
  • substancje organiczne odpowiadały II klasie czystości (z uwagi na wskaźnik BZT-5),
  • substancje nieorganiczne – II klasa czystości (substancje rozpuszczone),
  • zawiesiny występowały w granicach stężeń I klasy,
  • stężenia związków biogennych nie odpowiadały normatywom, z uwagi na 5-krotne przekroczenie dopuszczalnych dla wymaganej klasy II stężeń azotu azotynowego,
  • metale ciężkie: ponad 14-krotne przekroczenie dopuszczalnych dla wymaganej klasy II stężeń chromu+6 i 1,7-krotne dla chromu+3, co degradowało wody potoku do wód pozaklasowych. Stan hydrobiologiczny kwalifikował wody potoku do II klasy czystości, z przewagą organizmów strefy α-mezosaprobowej. Zanieczyszczenia bakteriologiczne były ponadnormatywne (wskaźnik przekroczenia normatywu dla miana Coli typu kałowego wynosił 125). Ocena ogólna wód potoku nie odpowiada normatywom, o czym współdecydowały fizykochemiczne i bakteriologiczne zanieczyszczenia.
Wody Regulickiego nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Okleśna 0,5 8,99 2,03 3,34 0,25 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.8.Zlewnia rzeki Harbutówki-Skawinki

rzeka Harbutówka – Skawinka
Prawobrzeżny dopływ Wisły w km 60,0, długości 33 km i o powierzchni zlewni 352,4 km2. Wypływa w Beskidzie Makowskim. Odcinek źródłowy - Harbutówka.
Skawinka winna prowadzić od źródeł do wylotu wód pochłodniczych z Elektrowni Skawina S.A. wody I klasy, a poniżej tego wylotu - II klasy czystości.
Zlewnię zamieszkuje ponad 53 tys. mieszkańców.
Rzeka stanowi ważne źródło zaopatrzenia w wodę dla miasta Skawina. W roku 2003 ze zlewni Skawinki ujęto około 2,4 mln m3 wody dla gospodarki komunalnej oraz 0,7 mln m3 dla przemysłu. Na dopływie Skawinki Gościbi zlokalizowany jest zbiornik zaopatrujący w wodę miasto Sułkowice.
Skawinka jest odbiornikiem ścieków, głównie komunalnych z miast Sułkowice i Skawina. W roku 2003 do rzeki odprowadzono około 1,7 mln m3 ścieków komunalnych oraz 0,8 mln m3 ścieków przemysłowych. Zlewnia ma charakter rolniczy. Przemysł jest skoncentrowany w mieście Skawina.
W dolnym biegu rzeka jest odbiornikiem wód pochłodniczych z Elektrowni Skawina S.A. Są to wody pobrane z rzeki Wisły i z uwagi na dużą ich ilość na tym odcinku Skawinka faktycznie prowadzi wody rzeki Wisły.
Mapa 3 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków (opis w poniższych tabelach) odprowadzanych do zlewni oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na rzece.


Mapa 3. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Harbutówki-Skawinki


Tabela 12. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Harbutówki-Skawinki
Oznaczenie
na mapie
Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Biertowice Sułkowice Skawinka 200 220 m-b
2 Kalwaria Zebrzydowska Kalwaria Zebrzydowska Cedron 600 307 m-b
3 Swiątniki Górne Świątniki Górne p. Sieprawianka 265 75 m-b
4 Włosań Mogilany p. Włosanka 200 150 m-b
5 Skawina Skawina Skawinka 7280 3900 bzpub


Tabela 13. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Harbutówki-Skawinki
Oznaczenie
na mapie
Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3d] Sposób oczyszczenia
1 'BRODVIN” Pracownicza Sp. z o.o. Kalwaria Zebrzydowska Kalwaria Zebrzydowska Cedron   90 nieoczyszczone
2 Szpital Rehabilitacyjny dla Dzieci „Solidarność” Radziszów Skawina Głogoczówka 153 19 m-b
3 Nowoczesne Produkty Aluminiowe „Skawina” Sp. z o.o. Skawina Skawina Skawinka 2000 119 m
4 ZWiK Zakład Uzdatniania Wody Skawina Skawina Skawinka   330 laguna
5 Elektrownia Skawina S.A. Skawina Skawina Skawinka 40176 874 m
6 Elektrownia Skawina S.A.
Wody pochłodnicze
Skawina Skawina Skawinka   1400000 nie wymagają
7 Vesuvius Skawina Materiały Ogniotrwałe Sp. z o.o. Skawina Skawina Skawinka   17 nieoczyszczone
8 Elektrownia Skawina S.A. Skawina Skawina Skawinka 6134 2081 m

Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny, bzpub-biologiczny z podwyższonym usuwaniem biogenów

Jakość wód rzeki Skawinki kontrolowano w przekrojach: poniżej Sułkowic, w Radziszowie i przy ujściu do Wisły (gdzie wody Skawinki są to w zasadzie wody rzeki Wisły pobrane przez Elektrownię do celów chłodniczych i z powrotem zrzucane do Skawinki).
Wody rzeki według kryterium fizyko-chemicznego w całym biegu nie odpowiadały normatywom. W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód Skawinki przedstawia się następująco:
— substancje organiczne występowały w stężeniach:
  • II klasy czystości na odcinku od Sułkowic do Skawiny (wskaźniki: BZT-5, ChZT-Cr),
  • III klasy czystości w p.p.k. poniżej Skawiny z uwagi na wzrost stężeń we wskaźnikach BZT-5 i ChZT-Cr),
— substancje nieorganiczne odpowiadały I klasie czystości na odcinku od Sułkowic do Skawiny, natomiast poniżej Skawiny do ujścia do Wisły nie odpowiadały normatywom (decydujące chlorki, substancje rozpuszczone). Ponadnormatywna przewodność elektrolityczna,
— substancje biogenne nie odpowiadały normatywom w całym biegu (azot azotynowy).
Normatywom III klasy odpowiadały stężenia fosforu ogólnego na odcinkach: poniżej Sułkowic oraz poniżej Skawiny,
— zawiesiny nie odpowiadały normatywom w całym biegu,
— zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały:
  • I klasie czystości w górnym biegu,
  • II klasie powyżej Skawiny (fenole lotne oraz detergenty anionoaktywne),
  • były ponadnormatywne przy ujściu do Wisły (cynk).
Wskaźnik hydrobiologiczny (indeks saprobowości sestonu) utrzymywał się:
  • w strefie β-mezosaprobowej, co odpowiada II klasie czystości na odcinku ujściowym (poniżej Skawiny do ujścia do Wisły),
  • w strefie α- mezosaprobowej (III klasa czystości) na odcinku od Sułkowic do Skawiny.
Ocena stanu sanitarnego opracowana na podstawie miana Coli typu kałowego wykazała przekroczenie dopuszczalnych normatywów zanieczyszczeń bakteriologicznych na całej długości rzeki.
Wskaźniki przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych wzdłuż biegu rzeki, układały się następująco:

Punkt pomiarowo-kontrolny: Poniżej Sułkowic Powyżej Skawiny Poniżej Skawiny
Wielkość przekroczeń dopuszczalnych normatywów 2500 razy (I klasy) 500 razy (I klasy) 50 razy (II klasy)

Ocena ogólna
wykazała, że wody Skawinki na całej długości są pozaklasowe, o czym współdecydują zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody rzeki Harbutówki-Skawinki wykazują cechy eutrofizacji na odcinkach: poniżej Sułkowic (decydujące: azotany, fosfor ogólny) oraz poniżej Skawiny (azotany, azot azotanowy i fosfor ogólny):

Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Poniżej Sułkowic 24,4 10,85 2,45 3,85 0,34 nb.
Powyżej Skawiny 9,6 7,75 1,75 2,90 0,24 4,1
Poniżej Skawiny 1,2 10,76 2,43 4,84 0,51 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


potok Cedron
Lewobrzeżny dopływ Skawinki, punkt pomiarowo-kontrolny znajduje się w Radziszowie w km 0+500. Badana długość 6 km. Wymagana klasa I.
Jakość wód potoku według kryterium fizykochemicznego odpowiadała III klasie czystości, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń kształtowała się następująco:
— zawartość substancji organicznych, nieorganicznych oraz zawiesin odpowiadała I klasie czystości,
— substancje biogenne odpowiadały normatywom klasy III, ze względu na stężenia azotu azotynowego (wskaźnik przekroczenia normatywu wynosił 2). Na poziomie II klasy czystości występowały stężenia fosforanów oraz fosforu ogólnego. Pozostałe wskaźniki z tej grupy nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy I,
— zanieczyszczenia specyficzne występowały w wodach potoku na poziomie I klasy,
pod względem hydrobiologicznym w wodach Cedronu przeważały organizmy β- mezosaprobowe (II klasa czystości),
— stan sanitarny wód potoku odpowiadał III klasie czystości (wskaźnik przekroczenia normatywu dla wskaźnika miano Coli typu kałowego wynosił 25).
Ocena ogólna – odpowiadała III klasie czystości, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne oraz bakteriologiczne.
Wody Cedronu nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Radziszów 0,5 6,91 1,56 2,84 0,08 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.9. Zlewnia rzeki Sanki

rzeka Sanka

Lewobrzeżny dopływ Wisły w kilometrze 64,9 o długości 16,5 km. Przekrój pomiarowo-kontrolny zlokalizowany jest w miejscowości Liszki w km 4+500.
Rzeka płynie w wapieniach jurajskich Grzbietu Tenczyńskiego, w środkowym biegu przez utwory przykryte lessem. Stanowi jedno ze źródeł wody komunalnej dla Krakowa. Od ponad 10 lat wody Sanki traktowane są jako wyłączne do produkcji wody pitnej (wcześniej mieszane były równolegle z wodami Wisły). Zlewnia ma charakter rolniczy. Zamieszkuje ją około 16 tysięcy mieszkańców. Rzeka zanieczyszczona jest w sposób niezorganizowany (zanieczyszczenia obszarowe). Natomiast punktowymi źródłami zanieczyszczeń są ścieki z P.P. Kopalnie Odkrywkowe Surowców Skalnych w Krzeszowicach (Kopalnia Porfiru Zalas) oraz w dolnym jej biegu ścieki z oczyszczalni w miejscowości Piekary.
Sanka winna prowadzić wody I klasy czystości.
Jakość wód rzeki pod względem fizykochemicznym nie odpowiadała normatywom, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń była następująca:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały II klasie czystości,
  • ilość substancji nieorganicznych określana zawartością chlorków, siarczanów i substancji rozpuszczonych odpowiadała klasie I,
  • zawiesiny wystąpiły w ilościach II klasy czystości,
  • substancje biogenne nie odpowiadały normatywom, ze względu na około 4-krotne przekroczenie wartości dopuszczalnych dla wymaganej I klasy czystości we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia azotu azotanowego, amonowego i ogólnego oraz fosforanów odpowiadały I klasie czystości, stężenie fosforu ogólnego – II klasa czystości.
  • zanieczyszczenia specyficzne klasyfikowały wody rzeki Sanki do I klasy, a detergenty anionoaktywne – II klasa czystości.
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki odpowiadały II klasie czystości, reprezentując strefę b-mezosaprobową,
Zanieczyszczenia bakteriologiczne występowały na poziomie III klasy czystości (wskaźnik przekroczenia normatywu dla miana Coli typu kałowego wynosił 50).
Ocena ogólna – non, o czym decydują zanieczyszczenia fizykochemiczne.
Wody Sanki wykazują cechy eutrofizacji, na co wskazują stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Liszki 4,5 15,9 3,6 4,54 0,08 3,1
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Brzoskwinka
Lewobrzeżny dopływ Sanki. Kontrolowana długość wynosi 8 km. Przekrój pomiarowo-kontrolny zlokalizowany w miejscowości Cholerzyn w km 2+000.
Poprzez potok Aleksandrówka do cieku trafiają ścieki z Gospodarstwa Aleksandrowice.
Analiza wyników badań z 2003 roku wykazała, że według kryterium fizyko-chemicznego wody Brzoskwinki nie odpowiadały normatywom, z uwagi na zawartość substancji biogennych. W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód kształtowała się następująco:
  • substancje organiczne odpowiadały II klasie czystości (decydujący wskaźnik BZT-5),
  • substancje nieorganiczne występowały w granicach dopuszczalnych dla I klasy czystości,
  • zawiesiny odpowiadały normatywom III klasy czystości,
  • substancje biogenne były ponadnormatywne ze względu na około 4-krotne przekroczenie stężeń dopuszczalnych dla klasy I we wskaźniku azot azotynowy, w granicach III klasy czystości występowały stężenia fosforu ogólnego, a II klasy azotu ogólnego i fosforanów, pozostałe formy azotu (azotanowy i amonowy) I klasa czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne II klasa czystości (ze względu na stężenie fenoli lotnych). Detergenty anionoaktywne występowały na poziomie III klasy.
Pod względem hydrobiologicznym potok Brzoskwinka prowadził wody III klasy czystości tj. z przewagą organizmów strefy a-mezosaprobowej. Zanieczyszczenia bakteriologiczne wód potoku nie odpowiadały normatywom (wskaźnik przekroczenia normatywu dla wskaźnika miano Coli typu kałowego wynosił 125). O ocenie ogólnej wód - non zadecydowały fizykochemiczne i bakteriologiczne zanieczyszczenia.
Wody Brzoskwinki wykazują cechy eutrofizacji, na co wskazują stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Cholerzyn 2,0 15,1 3,7 5,06 0,20 8,6
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.10. Zlewnia rzeki Rudawy

rzeka Rudawa

Lewobrzeżny dopływ Wisły o długości 35,8 km i powierzchni zlewni 318,3 km². Powstaje z połączenia Krzeszówki i Racławki wypływających z Wyżyny Olkuskiej, płynie obniżeniem Rowu Krzeszowickiego. Na terenie Krakowa uchodzi do Wisły w km 75,4. Zlewnię zamieszkuje około 60 tysięcy ludności. Rzeka stanowi ważne źródło zaopatrzenia w wodę dla Krakowa oraz gminy Zabierzów. W roku 2003 ze zlewni Rudawy ujęto około 17,6 mln m3 wody dla gospodarki komunalnej oraz 0,3 mln m3 dla przemysłu. Rudawa jest odbiornikiem ścieków komunalnych, głównie z miasta Krzeszowice (przez Krzeszówkę) oraz gminy Zabierzów. Odprowadzono do zlewni około 1,5 mln m3 ścieków komunalnych oraz 0,8 mln m3 ścieków przemysłowych.

Tabela 14. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Rudawy
Oznaczenie na mapie Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Krzeszowice Krzeszowice Krzeszówka 8000 4076 m-b
2 Żary Krzeszowice p. Szklarka 350 rozruch m-b
3 Radwanowice Zabierzów p.bez nazwy 220 40 m-b
4 Karniowice Zabierzów p. Kobylański 100 80 m-b
5 Zelków Zabierzów p. Kluczwoda 150 44 m-b


Rudawa w całym biegu wraz z dopływami winna prowadzić wody I klasy czystości. Wyniki badań z 2003 roku wykazały, że według klasyfikacji fizykochemicznej Rudawa od Podkamycza do Krakowa prowadziła wody pozaklasowe. Czynnikiem decydującym były zanieczyszczenia substancjami biogennymi.


Mapa 4. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Rudawy


Tabela 15. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Rudawy
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Kopalnia Wapienia „Czatkowice” Sp. z o.o. Krzeszowice Krzeszowice Krzeszówka 160 63 m-b
2 Produkcja i Hodowla Roślin Ogrodniczych Sp. z o.o. Krzeszowice Krzeszowice Krzeszówka   41 nieoczyszczone
3 Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki Brzezie Sp. z o.o. Brzezie Zabierzów p.Kluczwoda 200 89 m-b
4 Instytut Zootechniki Balice Kraków p. Olszanicki 80 63 m-b
5 Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. Kraków Olszanica m.Kraków p. Olszanicki 424 60 m
6 MPWiK S.A. ZUW Rudawa Kraków m. Kraków Rudawa 2000 1750 m

Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny


Według poszczególnych rodzajów zanieczyszczenia jakość wód rzeki była następująca:
  • substancje organiczne występowały w wartościach klasy II (ChZT-Cr, ChZT-Mn) w Podkamyczu, a w dalszym biegu w I klasie czystości,
  • substancje nieorganiczne na kontrolowanym odcinku rzeki odpowiadały I klasie czystości,
  • ilość zawiesin niesionych z wodami rzeki Rudawy nie odpowiadała normatywom w Podkamyczu (powyżej ujęcia wody ujmowanej do celów pitnych), a III klasie czystości odpowiadała przy ujściu do Wisły,
  • substancje biogenne klasyfikowały wody, jako nie odpowiadające normatywom, z uwagi na stężenie azotu azotynowego (przekroczenie normatywu wynosiło 7,9 razy w Podkamyczu i 4,1 razy przy ujściu do Wisły). W granicach normatywów II klasy występowały stężenia fosforu ogólnego, fosforanów i azotu ogólnego.
  • substancje specyficzne występowały w granicach I klasy czystości.
Wskaźniki hydrobiologiczne wskazywały, że Rudawa prowadziła wody o przewadze organizmów b-mezosaprobowych czyli II klasy czystości.
Klasyfikacja na podstawie oznaczenia miana Coli typu kałowego wykazała nadmierne zanieczyszczenie wód rzeki na kontrolowanej długości .
Wskaźniki przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych wzdłuż biegu rzeki, układały się następująco:
Punkt pomiarowo-kontrolny: Podkamycze Kraków, ujście do Wisły
Wielkość przekroczeń dopuszczalnych normatywów 125 razy 50 razy

Stwierdzono ocenę ogólną - non, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne oraz bakteriologiczne.
Wody Rudawy są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, na co wskazują stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Podkamycze 9,0 18,2 4,1 5,0 0,14 2,8
Kraków, ujście 0,1 15,9 3,6 4,6 0,14 -
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Krzeszówka
Kontrolowany jest na długości 3,4 km w punkcie pomiarowo-kontrolnym zlokalizowanym w Pisarach. Wymagana klasa I. Źródła zanieczyszczenia wód potoku, to ścieki z następujących obiektów: Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o.w Krzeszowicach, Produkcja i Hodowla Roślin Ogrodniczych Sp.z o.o. w Krzeszowicach (poprzez rów Brzeziny) i Kopalnia Wapienia w Czatkowicach.
Wody Krzeszówki wedlug kryterium fizykochemicznego sklasyfikowano do wód nie odpowiadających normatywom (decydujące substancje biogenne).
Według rodzajów zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały II klasie czystości (decydujący wskaźnik BZT-5),
  • substancje nieorganiczne w wodach potoku pozostawały na poziomie dopuszczalnym dla I klasy czystości,
  • ilość zawiesin odpowiadała II klasie,
  • stężenia substancji biogennych były ponadnormatywne, o czym zadecydowało 12-krotne przekroczenie normatywu we wskaźniku azot azotynowy, w granicach normatywu III klasy czystości występowały stężenia fosforanów i fosforu ogólnego,
  • stężenia metali ciężkich i związków fenolowych odpowiadały I klasie czystości.
Indeks saprobowości klasyfikował wody na badanej długości do III klasy czystości (z przewagą organizmów strefy á-mezosaprobowej). Pod względem bakteriologicznym potok prowadził wody poza klasyfikacją (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 250).
Ocena ogólna – non, o czym współdecydowały fizykochemiczne i bakteriologiczne zanieczyszczenia.
Wody Krzeszówki są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, z uwagi na stężenia azotanów, azotu ogólnego:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Pisary 23,2 16,78 3,79 5,18 0,17 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


potok Szklarka
Lewobrzeżny dopływ Rudawy. Kontrolowana długość cieku wynosi 1,0 km. Przekrój pomiarowo-kontrolny zlokalizowany jest w miejscowości Rudawa. Wymagana klasa I.
W roku 2003 we wskaźnikach fizykochemicznych potok prowadził wody II klasy czystości.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały na badanej długości I klasie czystości,
  • ilość substancji nieorganicznych określana zawartością chlorków, siarczanów i substancji rozpuszczonych pozostawała na poziomie klasy I,
  • zawiesiny odpowiadały II klasie,
  • substancje biogenne sklasyfikowano do wód II klasy, z uwagi na przekroczenia dopuszczalnych stężeń azotu ogólnego oraz azotu azotynowego,
  • oznaczane substancje specyficzne nie przekraczały stężeń dopuszczalnych dla I klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym potok zaliczał się do II klasy reprezentując strefę b-mezosaprobową.
Stan sanitarny wód potoku nie odpowiadał normatywom (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wyrażonych mianem Coli typu kałowego wynosił 250).
W ocenie ogólnej Szklarka na badanym odcinku prowadziła wody nie odpowiadające normatywom z uwagi na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Szklarki są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, o czym decydują stężenia azotanów azotu azotanowego oraz azotu ogólnego:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Rudawa 1,0 20,37 4,6 5,07 0,06 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.11. Rzeka Wilga
Jest prawobrzeżnym dopływem Wisły w km 78,0. Długość rzeki wynosi 21,4 km, powierzchnia zlewni 101 km², leży w obrębie Pogórza Wielickiego. Wilga winna prowadzić wraz z dopływami wody I klasy czystości od źródeł do ujścia ścieków z byłych Zakładów Sodowych i III klasy jakości poniżej ujścia tych ścieków. Zlewnię zamieszkuje około 23 tys. mieszkańców.
Główne źródła zanieczyszczenia stanowią ścieki ze Swoszowic (Zespół Uzdrowisk Krakowskich P.P.) oraz odcieki z tzw. „Białych Mórz” eksploatowanych uprzednio przez byłe Zakłady Sodowe.
Badania kontrolne wód Wilgi prowadzono w przekroju 0,5 w Krakowie przy ujściu do Wisły.
Jakość wód rzeki Wilgi według kryterium fizykochemicznego nie odpowiadała normatywom, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały II klasie czystości ze względu na zawartość w wodzie substancji łatwo i trudno utlenialnych (BZT-5, ChZT-Cr),
  • substancje nieorganiczne w wodach rzeki poniżej odcieków z „Białych Mórz” występowały na poziomie ponadnormatywnym we wskaźnikach: chlorki, substancje rozpuszczone i przewodnictwo elektrolityczne,
  • ilość zawiesin odpowiadała III klasie czystości,
  • substancje biogenne nie odpowiadały normatywom, ze względu na 7-krotne przekroczenie wartości dopuszczalnych dla wymaganej klasy III we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia azotu amonowego, azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego odpowiadały II klasie czystości,
  • substancje specyficzne występowały na poziomie I klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki Wilgi sklasyfikowano do klasy III z przewagą organizmów strefy á-mezosaprobowej. Stan sanitarny rzeki nie odpowiadał normatywom (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 5). Ocena ogólna nie odpowiadała normatywom, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Wilgi nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Kraków, ujście 0,5 8,32 1,88 4,23 0,09 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.12. Rzeka Prądnik-Białucha
Lewobrzeżny dopływ Wisły w km 81,9. Powierzchnia zlewni wynosi 195,8 km², długość rzeki wynosi 33,4 km, a kontrolowana na odcinku 26,1 km.
Wypływa z Wyżyny Olkuskiej. W środkowym biegu płynie przez Ojcowski Park Narodowy. W dolnym biegu w obrębie Krakowa nosi nazwę Białucha.
Rzeka od źródeł wraz z dopływami winna prowadzić wody I klasy czystości.
Zlewnię zamieszkuje ponad 28 tys. ludności.
Do Prądnika poprzez dopływy trafiają ścieki z kilku obiektów użyteczności publicznej (szkoły, domy opieki społecznej), z Krakowskiego Szpitala Okulistycznego w Witkowicach oraz poprzez potoki Bibiczanka i Sudoł Dominikański ścieki sanitarne z lokalnych oczyszczalni.
W 2003 roku badania kontrolne wód Prądnika prowadzono w przekrojach: poniżej Ojcowa oraz w Krakowie przy ujściu do Wisły.
Jakość wód rzeki Prądnika-Białuchy według kryterium fizykochemicznego odpowiadała I klasie czystości w całym niemal biegu, oprócz odcinka ujściowego (wody pozaklasowe – ze wględu na azot azotynowy). Przy tej ocenie nie uwzględniono stężeń zawiesin ogólnych.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały I klasie czystości w całym niemal biegu, a przy ujściu wystąpił wzrost substancji łatwo utlenialnych charakteryzowanych wskaźnikiem BZT-5,
  • substancje nieorganiczne również I klasa,
  • ilość zawiesin odpowiadała normatywom III klasy czystości na odcinku od Ojcowa do Krakowa, a poniżej Krakowa odpowiadała klasie II,
  • substancje biogenne odpowiadały normatywom I klasie czystości od Ojcowa do Krakowa,w odcinku przyujściowym nastąpił wzrost stężeń substancji biogennych, w tym azotu azotynowego do wartości ponadnormatywnych i Białucha prowadziła na tym odcinku wody pozaklasowe (wskaźnik przekroczenia normatywu dla wskaźnika azot azotynowy wynosił 4,2). II klasie odpowiadały stężenia azotu ogólnego, fosforanów, fosforu ogólnego,
  • oznaczane metale ciężkie nie przekraczały poziomu I klasy czystości,
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki Prądnika w całym niemal biegu sklasyfikowano do klasy II z przewagą organizmów strefy ß- mezosaprobowej, a przy ujściu do wód III klasy czystości á-mezosaprobowej,
Stan sanitarny rzeki odpowiadał III klasie, tylko przy ujściu do Wisły – non (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 2500),
W ocenie ogólnej wody Prądnika-Białuchy odpowiadały III klasie (z uwagi na bakteriologiczne zanieczyszczenia), a przy ujściu do Wisły były pozaklasowe, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Prądnika-Białuchy są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, z uwagi na stężenia azotanów i azotu ogólnego (przy ujściu):
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Poniżej Ojcowa 21,6 17,58 3,97 4,6 0,07 nb.
Kraków, ujście 0,3 17,45 3,94 5,2 0,19 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

2.1.13. Rzeka Dłubnia
Lewobrzeżny dopływ Wisły, o powierzchni zlewni 271 km² i długości 49,2 km. Uchodzi do Wisły w Krakowie w km 89,4. Winna prowadzić wody I klasy jakości od źródeł do ujścia Kanału Południowego, a w odcinku przyujściowym - III klasy czystości.
Rzeka stanowi ważne źródło zaopatrzenia w wodę dla miasta Krakowa. Ze zlewni ujęto ponad 9 mln m3 wody dla gospodarki komunalnej oraz 5 mln m3 dla przemysłu.
Dłubnia jest odbiornikiem ścieków komunalnych z miasta Skała (poprzez potok Minożka) oraz gminy Trzyciąż. Zlewnia ma charakter rolniczy i jest słabo uprzemysłowiona. Zamieszkuje ją ponad 26 tys. ludności.
W roku 2003 Dłubnia według kryterium fizyko-chemicznego prowadziła w przekroju Kończyce wody II klasy czystości, a w odcinku przyujściowym nie odpowiadające normatywom. Przy klasyfikacji nie uwzględniono zawiesin z uwagi na ich mineralny charakter związany z wezbraniami wód. Zgodnie z rozporządzeniem MOŚZNiL z dnia 5 listopada 1991r. (Dz.U. Nr 116, poz.503) nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń klasyfikacja była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały I klasie w Kończycach, a poniżej ujścia Kanału Południowego II klasie czystości,
  • substancje nieorganiczne odpowiadały I klasie czystości na całej długości,
  • ilości zawiesin były pozaklasowe na odcinku powyżej ujęcia do celów pitnych, a przy ujściu odpowiadały III klasie czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
  • substancje biogenne odpowiadały normatywom II klasy czystości w Kończycach, z uwagi na stężenia azotu azotynowego, fosforu ogólnego i fosforanów (pozostałe formy azotu – klasa I). Natomiast w odcinku ujściowym nie odpowiadały normatywom ze względu na zawartość azotu azotynowego, pozostałe wskaźniki jak w pierwszym przekroju.
Pod względem hydrobiologicznym rzeka prowadziła wody o przewadze organizmów stref b-mezosaprobowej (II klasa czystości), stan sanitarny Dłubni odpowiadał III klasie czystości, a przy ujściu do Wisły nie odpowiadał normatywom.
Wskaźniki przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych wzdłuż biegu rzeki, układały się następująco:


Punkt pomiarowo-kontrolny: Kończyce Kraków, poniżej Kanału Płd.
Wielkość przekroczeń dopuszczalnych normatywów 50 razy (I klasy) 2,5 razy (III klasy)

Według oceny ogólnej rzeka Dłubnia prowadziła wody:
  • III klasy czystości na odcinku od Kończyc do Nowej Huty (zanieczyszczenia bakteriologiczne),
  • wody pozaklasowe w odcinku przyujściowym (zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne).
Wody Dłubni są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, na co wskazują stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Kończyce 9,8 15,1 3,4 4,0 0,09 2,4
Poniżej Kanału Południowego 0,5 13,7 3,1 4,2 0,13 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.14. Rzeka Serafa
Prawobrzeżny dopływ Wisły w km 93,5. Wypływa z okolic Wieliczki. Przekrój pomiarowo- kontrolny zlokalizowany jest w Dużej Grobli poniżej ujścia potoku Zabawki w km 1+000. Dla Serafy i jej dopływów zaplanowano III klasę. Jej lewy dopływ - Drwina Długa jest głównym odbiornikiem ścieków miejskich Krakowa i zdecydowanie degradująco wpływa na jakość Serafy. W górnym biegu uchodzą do Serafy potoki Grabówka i Malinówka. Pierwszy z nich jest odbiornikiem nieoczyszczonych wód opadowych z wielu zakładów zlokalizowanych w Wieliczce. Drugi niesie przede wszystkim wody opadowe z wysypiska komunalnego „Barycz”, eksploatowanego przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. w Krakowie. Rzeka Serafa kontrolowana jest w ramach monitoringu podstawowego.
W roku 2003 rzeka prowadziła wody pozaklasowe zarówno pod względem zanieczyszczenia fizykochemicznego (ponadnormatywne stężenia substancji organicznych, biogennych, zawiesin, zanieczyszczeń specyficznych), saprobowości jak i skażenia bakteriologicznego. Ocena ogólna także non.
Wody Serafy są wodami eutroficznymi, o czym decydują stężenia azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Duża Grobla 1,0 1,32 0,3 31,85 2,03 3,3
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.15. Zlewnia rzeki Raby

rzeka Raba
Jest prawobrzeżnym dopływem Wisły, o całkowitej długości 131,9 km i powierzchni zlewni 1537 km². Uchodzi do Wisły w km 134,7 (180 m n.p.m). Źródła rzeki znajdują się w Beskidach na wysokości 785 m n.p.m. Bieg Raby dzieli się na 3 zasadnicze części:
  • bieg górny w obrębie Beskidów o długości 60 km i średnim spadku 8,5‰,
  • bieg środkowy w obrębie Pogórza, o długości 34 km i średnim spadku 2,3‰,
  • bieg dolny w obrębie Kotliny Sandomierskiej, o długości 43 km i średnim spadku 0,6‰
Dorzecze Raby w 86% znajduje się w strefie karpackiej, co przesądza o górskim charakterze rzeki. Stan czystości jej wód i zlokalizowanego na niej zbiornika zaporowego Dobczyce, akwenu wody pitnej dla Krakowa, jest zagadnieniem nadrzędnym.
Raba od źródeł do ujścia wraz z dopływami winna prowadzić wody I klasy czystości. Zlewnia ma charakter rolniczy, rekreacyjny i lokalnie przemysłowy. Jest piękną doliną, bardzo chętnie odwiedzaną przez turystów. W regionie tarnowskim płynie odcinkiem ujściowym o długości 28,0 km. Największym dopływem jest Stradomka - dopływ prawobrzeżny. Na odcinku ujściowym, na długości 19 km, Raba nie przyjmuje żadnych dopływów, dorzecze jest tu wyjątkowo wąskie o średniej szerokości 3 km.
Rzeka Raba stanowi główne źródło zaopatrzenia w wodę pitną dla Krakowa i okolicznych gmin. W skali województwa do celów komunalnych największą ilość wody (około 31 mln m3 w roku 2003) ujmuje się z tej rzeki. Pobór z Raby stanowi około 30% ogółu wody powierzchniowej ujętej w województwie dla gospodarki komunalnej. Obok Krakowa zaopatrywane są głownie miasta Rabka Zdrój (z dopływów Raby), Myślenice, Dobczyce, Świątniki Górne i Bochnia. Raba ma podstawowe znaczenie dla województwa i wymaga szczególnej ochrony.
Zlewnia Raby ma charakter rolniczy i rekreacyjny. Znajdują się tu również ośrodki miejskie. Istotny wpływ na stan czystości wody rzeki mają ścieki komunalne odprowadzane z miast Rabka Zdrój, Mszana Dolna, Myślenice, Dobczyce, Gdów, Kłaj i Bochnia. Ogółem do zlewni Raby odprowadzono około 7,7 mln m3 ścieków komunalnych oraz 1,2 mln m3 ścieków przemysłowych. Ścieki przemysłowe, to głównie ścieki odprowadzane z Zakładu Uzdatniania Wody Raba I i Raba II w Dobczycach, „Stalproduktu” w Bochni oraz z przetwórstwa rolno-spożywczego i mleczarstwa.
Mapa 5 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków odprowadzanych do zlewni (opis w poniższych tabelach) oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na rzece Rabie i jej dopływach.

Tabela 16. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Raby
Oznaczenie na mapie Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Rokiciny Podhalańskie Raba Wyżna Raba 800 rozruch m-b
2 Rabka Rabka Raba 8700 7100 m-b
3 Mszana Dolna Mszana Dolna Mszanka 800 630 m-b
4 Myślenice Myślenice Raba 11000 1300 m
5 Myślenice Myślenice Raba 7000 4520 m-b
6 Wiśniowa Wiśniowa Krzyworzeka 120 105 m-b
7 Raciechowice Raciechowice p. Przywodnica 250 44 m-b
8 Dobczyce Dobczyce Raba 1600 1175 m-b
9 Gdów Gdów Raba 600 307 m-b
10 Jodłownik Jodłownik p.Tarnawa 100 41 m-b
11 Targowisko-Szarów Kłaj Tusznica 100 70 m-b
12 Kłaj Kłaj Tusznica 100 163 m-b
13 Stanisławice Kłaj p. Proszówki 100 105 m-b
14 Łąkta Górna Zegocina p. Sanka 800 301 m-b
15 Łapanów Łapanów Stradomka 315 192 m-b
16 Siedlec Bochnia Raba 220 71 m-b
17 Łapczyca Bochnia p. Łapczycki 220 99 m-b
18 Damienice Bochnia Raba 190 88 m-b
19 Bochnia Bochnia Raba 9117 4836 m-b


Mapa 5. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Raby


Tabela 17. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Raby
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 MPWiK S.A. ZUW Raba I Dobczyce Dobczyce p. Węgielnica 1350 810 m
2 MPWiK S.A. ZUW Raba II Dobczyce Dobczyce p. Węgielnica 6700 1260 m
3 Spółdzielnia Ogrodnicza „Zamvinex” Łąkta Górna Żegocina p. Sanka 461 93 m-b
4 Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska Bochnia Bochnia p. Babica 153 47 b
5 „Stalprodukt” S.A. Bochnia Bochnia Raba   918 nieoczyszczone

Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny

Badania jakości wód rzeki prowadzone były w ośmiu przekrojach pomiarowo - kontrolnych: w Rabie Niżnej, w Kasince Małej, powyżej Stróży, poniżej Myślenic ( przed wlotem do zbiornika Dobczyckiego), w Gdowie, w Kłaju, w Proszówkach i Uściu Solnym.
Wody Raby powyżej zbiornika Dobczyckiego sklasyfikowano następująco:
W Rabie Niżnej jako wody pozaklasowe według kryterium fizykochemicznego, a w poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne i substancje nieorganiczne odpowiadały I klasie czystości,
  • ilość zawiesin odpowiadała I klasie czystości,
  • stężenia substancji biogennych nie odpowiadały normatywom, ze względu na 4,1-krotne przekroczenie dopuszczalnych dla wymaganej klasy I stężeń fosforu ogólnego. Stężenia azotu azotynowego i fosforanów występowały w zakresie stężeń III klasy czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne w tym oznaczane metale ciężkie odpowiadały I klasie czystości,
Stan hydrobiologiczny plasował wody do III klasy czystości, z przewagą organizmów strefy á-mezosaprobowej,
Stan sanitarny wód odpowiadał III klasie czystości. Wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 50, ocena ogólna ponadnormatywna, ze względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne.
W Kasince Małej w grupie fizykochemicznej do wód III klasy, a według poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń jakość Raby była następująca:
  • substancje organiczne II klasa (z uwagi na wartość wskaźnika BZT-5),
  • substancje nieorganiczne I klasa czystości,
  • stężenia substancji biogennych odpowiadały normatywom III klasy (decydujący azot azotynowy – wskaźnik przekroczeń normatywów I klasy wynosił 1,9),
  • zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
Pod względem hydrobiologicznym wody znajdowały się w strefie b-mezosaprobowej (II klasa),
Stan sanitarny non, wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 250. Ocena ogólna pozaklasowa, z uwagi na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Powyżej Stróży wody Raby w grupie zanieczyszczeń fizykochemicznych odpowiadały II klasie czystości, a według poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne II klasa (decydujący wskaźnik BZT-5),
  • substancje nieorganiczne oraz zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
  • zawiesiny odpowiadały III klasie czystości, stężenia zawiesin notowane w okresie badawczym związane były ze spływami roztopowymi i intensywnymi opadami atmosferycznymi, którym towarzyszyło zmywanie wierzchniej warstwy gleb, stąd też, podobnie jak w przypadku innych cieków, nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
  • stężenia substancji biogennych odpowiadały II klasie czystości, z uwagi na 1,4-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy, pozostałe wskaźniki z tej grupy nie przekraczały normatywów I klasy czystości.
Stan hydrobiologiczny właściwy dla strefy b-mezosaprobowej ( II klasa ).
Stan sanitarny plasuje się w III klasie czystości (wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wynosił 50), ocena ogólna III klasa czystości z uwagi na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Poniżej oczyszczalni w Myślenicach (przed wlotem do zbiornika Dobczyckiego) Raba odpowiadała normatywom III klasy w grupie zanieczyszczeń fizykochemicznych z uwagi na ilość azotu azotynowego. W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód rzeki była następująca:
  • substancje organiczne odpowiadały II klasie czystości, z uwagi na zawartość substancji łatwoutlenialnych charakteryzowanych wskaźnikiem BZT5,
  • substancje nieorganiczne I klasa,
  • zawiesiny wystąpiły w ilościach odpowiadających II klasie czystości,
  • substancje biogenne odpowiadały III klasie czystości, z uwagi na ponad 1,9-krotne przekroczenie we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia azotu amonowego odpowiadały II klasie czystości. Pozostałe parametry z tej grupy tj. fosforany, fosfor ogólny, azot azotanowy i ogólny nie przekraczały normatywów I klasy czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne występowały na poziomie stężeń dopuszczalnych dla I klasy czystości,
Stan hydrobiologiczny plasował wody w II klasie czystości z przewagą organizmów strefy α-mezosaprobowej.
Stan sanitarny odpowiadał III klasie czystości, o czym zadecydowało 25-krotne przekroczenie zanieczyszczeń bakteriologicznych. Stwierdzona ocena ogólna – III klasa, o czym współdecydowały fizykochemiczne i bakteriologiczne zanieczyszczenia.
Jakość wód Raby poniżej zbiornika Dobczyckiego przedstawiała się następująco:
Rzeka Raba została objęta monitoringiem w następujących punktach pomiarowo-kontrolnych:
  • Gdów - km 50,2 (poniżej zbiornika Dobczyckiego),
  • Kłaj - km 31,2 (powyżej ujęcia wody pitnej),
  • Proszówki - km 18,8 (poniżej wylotów ścieków z Bochni),
  • Uście Solne – km 2,0 (ujście do Wisły). Wymagana klasa czystości I.
Wzdłuż biegu rzeki jakość wód Raby przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne na całym badanym odcinku tj. od zbiornika Dobczyckiego do ujścia do Wisły odpowiadały klasie I, nasycenie tlenem wód Raby na całej badanej długości kształtowało się na poziomie 99-106%.
  • zasolenie plasowało rzekę w I klasie czystości na całym badanym odcinku,
  • zawiesiny na całej badanej długości odpowiadały I klasie czystości,
  • związki biogenne na badanej długości, ze względu na stężenia azotu azotynowego, odpowiadały II klasie czystości od ujścia Stradomki do odcinka ujściowego oraz III klasie i od zbiornika Dobczyckiego do ujścia Stradomki i na odcinku ujściowym, stężenia fosforu ogólnego na całej badanej długości nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla II klasy czystości, a stężenia pozostałych wskaźników z grupy biogenów odpowiedały klasie I,
  • zanieczyszczenia specyficzne na odcinku od zbiornika Dobczyckiego do odcinka ujściowego (p.p.k.Uście Solne) odpowiadały I klasie czystości, natomiast na odcinku ujściowym nie odpowiadały normom ze względu na ponadnormatywne stężenia cynku stwierdzone w lipcu.
Według kryterium fizyko-chemicznego wody Raby odpowiadały:
  • II klasie czystości od ujścia Stradomki do odcinka ujściowego,
  • III klasie czystości od zbiornika Dobczyckiego do ujścia Stradomki,
  • nie odpowiadały normom na odcinku ujściowym.
O takiej klasyfikacji zadecydowały: stężenia azotu azotynowego na odcinku od zbiornika Dobczyckiego do odcinka ujściowego oraz stężenia cynku na odcinku ujściowym.
Pod względem hydrobiologicznym Raba prowadziła wody odpowiadające II klasie czystości (strefa b-mezosaprobowa). Ilość chlorofilu'a w wodach Raby badana powyżej ujęcia (p.p.k. Kłaj) oraz przy ujściu do Wisły (p.p.k. Uście Solne) odpowiadała I klasie czystości.
Pod względem bakteriologicznym wody Raby:
  • od zbiornika Dobczyckiego do ujścia Stradomki nie odpowiadały normom,
  • od ujścia Stradomki do ujścia Raby do Wisły odpowiadały III klasie czystości,
Wskaźniki przekroczeń zanieczyszczeń bakteriologicznych wzdłuż biegu rzeki, na odcinku poniżej zbiornika, układały się następująco:
Punkt pomiarowo-kontrolny Gdów Kłaj Proszówki Uście Solne
Wielkość przekroczeń norm dopuszczalnych 111razy 25 razy 25 razy 50 razy
Według oceny ogólnej wody dolnego biegu rzeki Raby :
  • odpowiadały III klasie czystości od ujścia Stradomki do odcinka ujściowego (p.p.k. Uście Solne),
  • nie odpowiadały normom od zbiornika Dobczyckiego do ujścia Stradomki i na odcinku ujściowym.
O klasyfikacji powyższej decydowały na odcinku od zbiornika Dobczyckiego do odcinka ujściowego zanieczyszczenia bakteriologiczne, a na odcinku ujściowym zanieczyszczenia fizyko-chemiczne.
Wody Raby nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Raba Niżna 102,1 7,10 1,61 2,36 0,13 nb.
Pon. Kasinki M. 95,9 6,60 1,49 2,17 0,09 nb.
Powyżej Stróży 80,6 6,42 1,45 2,31 0,12 6,3
Poniżej Myślenic 71,2 4,82 1,09 2,52 0,08 nb.
Gdów 50,2 6,32 1,43 1,88 0,08 nb
Kłaj 31,2 5,1 1,15 1,56 0,08 3,7
Proszówki 18,8 5,4 1,23 1,69 0,10 nb
Uście Solne 2,0 5,6 1,27 1,78 0,10 nb
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Bysinka
Lewobrzeżny dopływ Raby. Kontrolowana długość potoku wynosi 5,2 km. Przekrój pomiarowo-kontrolny zlokalizowany jest w Myślenicach w km 0+100. Wymagana klasa I.
W grupie zanieczyszczenia fizykochemicznego wody potoku były pozaklasowe (azot azotynowy). Według rodzajów zanieczyszczenia, jakość wód potoku przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne odpowiadały II klasa czystości, z uwagi na wskaźnik BZT-5,
  • substancje nieorganiczne i zawiesiny występowały na poziomie I klasy czystości,
  • substancje biogenne – nie odpowiadały normatywom, ze względu na azot azotynowy (wskaźnik przekroczenia wartości dopuszczalnej dla tego wskaźnika wynosił ponad 5). Stężenia fosforanów i fosforu ogólnego odpowiadały II klasie czystości, pozostałe wskaźniki z tej grupy odpowiadały I klasie czystości,
  • substancje specyficzne występowały na poziomie I klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym potok znajdował się w strefie α-mezosaprobowej, co odpowiada II klasie czystości. Stan sanitarny wód odpowiadał III klasie czystości. Wskaźnik przekroczenia zanieczyszczeń bakteriologicznych wyrażonych wskaźnikiem miano Coli typu kałowego wynosił 50. Ocena ogólna – III klasa, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Bysinki nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Myślenice 0,1 8,10 1,83 3,36 0,19 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Krzyworzeka

Dopływ prawobrzeżny o całkowitej długości 18 km, uchodzi do Raby w km 55,9. Za początek Krzyworzeki uznawany jest potok Kobielnik wypływajacy na północnych stokach Beskidu Wyspowego, a w dalszym biegu już jako Krzyworzeka, płynie przez Pogórze Wiśnickie. Zlewnia cieku zbudowana jest z utworów fliszowych kredy, przykrytych płatami piaskowców i łupków oraz glin zwietrzelinowych.
Powierzchnia zlewni Krzyworzeki przy ujściu do Raby wynosi 80,2 km². Wzdłuż biegu potok przyjmuje 3 niewielkie dopływy: prawostronny – Sikornicę i lewostronne – Lipnik i Olszynkę. W górnym biegu Krzyworzeka przepływa przez tereny o zwartej zabudowie, stając się odbiornikiem zanieczyszczeń m.in. z oczyszczalni ścieków komunalnych w Wiśniowej. W środkowym i dolnym biegu zlewnia potoku ma charakter rolniczy, stąd też źródłami zanieczyszczeń są zarówno spływy powierzchniowe, jak i ścieki socjalno-bytowe z miejscowości położonych wzdłuż biegu potoku.
W roku 2003 Krzyworzeka została objęta monitoringiem regionalnym w punkcie pomiarowo-kontrolnym Skrzynka w km 0+700 (odcinek ujściowy). Wymagana klasa czystości I.
Jakość wód Krzyworzeki przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne, zasolenie, zawiesiny oraz zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
  • związki biogenne - II klasa czystości ze względu na stężenia azotu azotynowego i fosforu ogólnego.
W ocenie według kryterium fizykochemicznego wody Krzyworzeki odpowiadały II klasie czystości ze względu na stężenia biogenów. Pod względem hydrobiologicznym wody Krzyworzeki reprezentują strefę α-mezosaprobową (II klasę czystości). Stan sanitarny wód potoku na badanej długości odpowiadał III klasie czystości.
W ocenie ogólnej Krzyworzeka w roku 2003 prowadziła na badanym odcinku wody odpowiadające III klasie czystości. O ocenie ogólnej decydowały zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody rzeki na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Skrzynka 0,7 5,49 1,24 1,67 0,1 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

rzeka Stradomka
Dopływ prawobrzeżny, uchodzi do Raby w jej 40,8 km biegu. Stradomka w swym ponad 40 km biegu ma cechy potoku górskiego o spadku około 12‰. Całkowita powierzchnia jej zlewni przy ujściu do Raby wynosi 361,8 km². Podobnie jak Raba, Stradomka jest odbiornikiem ścieków bytowo-gospodarczych i komunalnych z miejscowości położonych wzdłuż jej biegu oraz zanieczyszczeń wprowadzanych do jej wód ze spływami powierzchniowymi.
Wody Stradomki są ujmowane do celów zaopatrzenia w wodę ludności gminy Łapanów.
Stradomka badana była w następujących punktach pomiarowo-kontrolnych: Łapanów km 16+800 oraz Stradomka km 2+800 (ujście do Raby). Wymagana I klasa czystości.
Jakość fizyko-chemiczna wód Stradomki przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne, zasolenie, zawiesiny oraz zanieczyszczenia specyficzne na całej badanej długości odpowiadały I klasie czystości,
  • związki biogenne do odcinka ujściowego odpowiadały klasie II, a na odcinku ujściowym (p.p.k.Stradomka) – klasie III, o czym decydowały stężenia azotu azotynowego.
W ocenie według kryterium fizyko-chemicznego wody Stradomki odpowiadały:
  • do odcinka ujściowego II klasie czystości,
  • na odcinku ujściowym – klasie III, o czym zadecydowały stężenia biogenów.
Pod względem hydrobiologicznym wody Stradomki reprezentują strefę α-mezosaprobową (II klasa) na całej badanej długości rzeki. Stężenia chlorofilu'a w Łapanowie nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla I klasy czystości.
Stan sanitarny wód rzeki odpowiadał:
  • do odcinka ujściowego - III klasie czystości,
  • na odcinku ujściowym nie odpowiadał normom.
O ocenie ogólnej zadecydowały zanieczyszczenia bakteriologiczne, stąd też klasyfikacja końcowa pokrywa się z oceną sanitarną jakości wód.
Wody Stradomki na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Łapanów 16,8 4,5 1,01 1,48 0,07 1,5
ujście 2,8 5,2 1,17 1,73 0,12 nb
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25



2.1.16. Zlewnia rzeki Szreniawy

rzeka Szreniawa
Szreniawa jest lewobrzeżnym dopływem Wisły o całkowitej długości 79,8 km i powierzchni zlewni 706,1 km². Do Wisły uchodzi w 144,0 km jej biegu.
Szreniawa bierze początek na Wyżynie Olkuskiej na wysokości 380 m n.p.m., na torfowisku pod Wolbromiem. W dalszym biegu płynie w kierunku południowo-wschodnim przez Wyżynę Miechowską i Płaskowyż Proszowicki, uchodząc do Wisły na wysokości 178 m n.p.m. Odcinek ujściowy rzeki jest obwałowany. W środkowym biegu dolina rzeki osiąga szerokość około 2 km, a dno doliny jest zmeliorowane. Zlewnia Szreniawy zbudowana jest z wapieni i margli kredowych pokrytych lessem, a w dolnym biegu pod lessem zalegają iły krakowieckie.
Powierzchnia zlewni Szreniawy wynosi 706,1 km². Wzdłuż biegu rzeka przyjmuje 7 dopływów m.in. potok Cicha, Pokojówka i Ścieklec.
Ze względu na warunki glebowe w zlewni rzeki dominują pola, a płaty leśne są bardzo nieliczne. Ośrodki miejskie są niewielkie ze zlokalizowanym w nich przemysłem przetwórstwa spożywczego. Zlewnia ma zatem charakter rolniczo-przemysłowy, stąd też źródłami zanieczyszczeń są ścieki socjalno-bytowe z miejscowości położonych wzdłuż biegu rzeki oraz ścieki przemysłowe z zakładów głównie produkcji pasz i hodowli roślin.
Winna prowadzić od źródeł do ujścia wody I klasy jakości.
Zlewnię Szreniawy zamieszkuje ponad 50 tysięcy mieszkańców. Głównym źródłem zanieczyszczenia wód Szreniawy są ścieki odprowadzane z rejonów: Miechowa, Słomnik i Proszowic. Powyżej Słomnik uchodzą do Szreniawy ścieki z Zakładu Produkcyjnego „SARIA” Małopolska w Gołczy oraz ścieki z Zakładu Produkcyjnego „Hortaqua” S.A. w Kacicach. Poniżej miasta zlokalizowany jest wylot z oczyszczalni ścieków komunalnych dla Słomnik. Potok Goszcza jest odbiornikiem ścieków z Domu Pomocy Społecznej dla Dorosłych im. A. Chmielowskiego w Łyszkowicach. Do Szreniawy trafiają również ścieki sanitarne z Zespołu Szkół Rolniczych w Piotrkowicach Małych. Natomiast poniżej ujścia Ściekleca istotnymi źródłami zanieczyszczenia wody są ścieki z miejskich oczyszczalni w Proszowicach i Klimontowie. Istotny wpływ na jakość wody w całym biegu rzeki mają również zanieczyszczenia obszarowe.
Kontrolę jakości wód prowadzono w trzech przekrojach: poniżej ujścia potoków: Cichego i Gołczanki, poniżej Słomnik oraz poniżej Proszowic.
Wody Szreniawy na całej długości sklasyfikowano jako wody nie odpowiadające normatywom w grupie wskaźników fizykochemicznych ze względu na stężenia biogenów.
W poszczególnych grupach zanieczyszczenia ocena przedstawiała się następująco:
  • zawartość substancji organicznych odpowiadała normatywom II klasy czystości z uwagi na stężenia zanieczyszczeń łatwo utlenialnych (BZT-5) w całym biegu,
  • substancje nieorganiczne tzw. zasolenie odpowiadały I klasie czystości w całym biegu,
  • substancje biogenne nie odpowiadały normatywom w całym biegu ze względu na przekroczenia we wskaźniku azot azotynowy (wskaźnik ten wzdłuż biegu rzeki kształtował się następująco: 1,9–5,8-7,3 ).
Stężenia fosforanów i związków fosforu występowały na poziomie III klasy czystości.
  • zawiesiny były ponadnormatywne w całym biegu rzeki,
Wysokie stężenia zawiesin notowane w okresie badawczym związane były ze spływami roztopowymi lub intensywnymi opadami atmosferycznymi, którym towarzyszyło zmywanie wierzchniej warstwy gleb, stąd też podobnie jak w przypadku innych cieków, nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
  • oznaczane substancje specyficzne w tym metale ciężkie, fenole lotne wystąpiły w I klasie.
Stan hydrobiologiczny plasował wody Szreniawy w klasie III (strefa a-mezosaprobowa) do Słomnik, w dalszym biegu poniżej Proszowic w II klasie II (strefa b-mezosaprobowa).
Zanieczyszczenia bakteriologiczne były ponadnormatywne na całej badanej długości (wskaźnik przekroczenia normatywu dla wskaźnika miano coli typu kałowego wynosił 5–500).
Ocena ogólna stanu jakości rzeki pokrywa się z oceną fizyko-chemiczną i bakteriologiczną.
Wody Szreniawy są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, o czym decydują stężenia azotanów, azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Poniżej Cichego i Gołczanki 56,5 12,18 2,75 8,37 0,29 nb.
Poniżej Słomnik 47,5 14,30 3,23 4,05 0,22 nb.
Pon. Proszowic 27,5 17,9 4,05 5,72 0,24 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


potok Ścieklec
Lewobrzeżny dopływ Szreniawy w km 26,8, o długości całkowitej 22,4 km. Ścieklec bierze początek na Wyżynie Miechowskiej, pod Klonowem na wysokości 270 m n.p.m. W swym górnym i środkowym biegu płynie przez Wyżynę Miechowską, w biegu dolnym (odcinek ujściowy) przez Płaskowyż Proszowicki. Zlewnia potoku zbudowana jest z margli i wapieni kredowych pokrytych lessem, a jedynie w odcinku ujściowym pod lessem zalegają iły krakowieckie.
Powierzchnia zlewni Ścieklca przy ujściu do Szreniawy wynosi 146,6 km². Przy ujściu do Szreniawy Ścieklec jest połączony z nią licznymi rowami melioracyjnymi.
Zlewnia potoku typowo rolnicza, stąd też źródłami zanieczyszczeń są głównie spływy powierzchniowe, a w mniejszym stopniu ścieki socjalno-bytowe z miejscowości położonych wzdłuż biegu potoku. Na odcinku ujściowym, Ścieklec jest odbiornikiem ścieków technologicznych z Zakładu Uzdatniania Wody w Opatkowicach. Wody potoku są ujmowane dla zaopatrzenia w wodę pitną Proszowic.
Ścieklec kontrolowany był w punkcie pomiarowo-kontrolnym Makocice w km 3+000 (odcinek ujściowy, powyżej ujęcia wody dla Proszowic).
Jakość wód potoku Ścieklec przedstawiała się następująco:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały I klasie czystości,
  • zasolenie (substancje nieorganiczne) odpowiadało II klasie czystości ze względu na stężenia substancji rozpuszczonych, (przewodność elektrolityczna również II klasa),
  • zawiesiny występowały w stężeniach ponadnormatywnych,
  • związki biogenne odpowiadały II klasie czystości ze względu na stężenia azotu azotynowego, pozostałe wskaźniki z grupy biogenów nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla I klasy czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości.
Według kryterium fizyko-chemicznego wody potoku Ścieklec odpowiadały II klasie czystości na badanym odcinku. O klasyfikacji takiej zadecydowały stężenia substancji biogennych. Wysokie stężenia zawiesin notowane w okresie badawczym związane były ze spływami roztopowymi i intensywnymi opadami atmosferycznymi, którym towarzyszyło zmywanie wierzchniej warstwy gleb, stąd też, podobnie jak w przypadku innych cieków, nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
Pod względem hydrobiologicznym Ścieklec na całej badanej długości znajdował się w strefie β-mezosaprobowej (II klasa). Chlorofil'a odpowiadał I klasie czystości.
Według kryterium bakteriologicznego wody potoku odpowiadały III klasie czystości, a wartości dopuszczalne dla wymaganej I klasy czystości przekroczone zostały 50-krotnie.
Ocena ogólna stanu jakości potoku Ścieklec pokrywa się z oceną bakteriologiczną tj. III klasa.
Wody Ściekleca są wodami wykazującymi cechy eutrofizacji, na co wskazują stężenia azotanów:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Makocice 3,0 14,3 3,23 3,94 0,06 4,1
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.17. Rzeka Gróbka
Prawobrzeżny dopływ Wisły II rzędu, o całkowitej długości 38,0 km, uchodzi do Wisły w 144,8 km jej biegu. Gróbka bierze początek na południe od Bochni, na Pogórzu Wiśnickim zbudowanym z utworów fliszowych. W dalszym biegu wpływa na obszar Pogórza Bocheńskiego przykrytego utworami piaszczysto-żwirowymi. Powierzchnia zlewni Gróbki przy ujściu do Wisły wynosi 292,2 km². Obszar zlewni pocięty jest siecią rowów melioracyjnych i naturalnych cieków. Głównymi dopływami Gróbki są potoki Uszew i Uszewka. Rzeka w swym górnym biegu jest odbiornikiem zanieczyszczeń z miejscowości nad nią położonych, zaś w środkowym i dolnym biegu odwadnia tereny typowo rolnicze, zmeliorowane.
Jakość wód Gróbki badano w przekroju pomiarowym Krzeczów w km 22+200, zlokalizowanym poniżej miejscowości Rzezawa. Kontrolą jakości objęto odcinek o długości 17 km. Wymagana klasa czystości I.
Jakość wód rzeki pod względem fizyko-chemicznym nie odpowiadała normom, w tym:
  • stężenia substancji organicznych odpowiadały II klasie czystości ze względu na zawartość w wodach substancji łatwo i trudno utlenialnych (BZT5, ChZT-Mn, ChZT-Cr),
  • zasolenie rzeki pozostawało na poziomie dopuszczalnym dla I klasy czystości,
  • zawiesiny odpowiadały III klasie czystości,
  • stężenia związków biogennych na badanej długości rzeki nie odpowiadały normom ze względu na ponadnormatywne stężenia we wskaźniku azot azotynowy. Stężenia dopuszczalne dla wymaganej I klasy czystości we wskaźniku azot azotynowy zostały przekroczone ponad 3-krotnie. Fosforany i fosfor ogólny - III klasa, azot amonowy – klasa II, a pozostałe wskaźniki z tej grupy nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy I.
  • zanieczyszczenia specyficzne na badanej długości odpowiadały I klasie czystości.
Pod względem fizyko-chemicznym wody Gróbki nie odpowiadały normom ze względu na ponadnormatywne stężenia biogenów. Pod względem hydrobiologicznym odpowiadały II klasie czystości. Pod względem bakteriologicznym rzeka na badanym odcinku prowadziła wody III klasy czystości, a wartości dopuszczalne dla I klasy czystości przekroczone zostały 50 razy. Ocena ogólna jakości wód rzeki Gróbki pokrywa się z oceną fizyko-chemiczną, co oznacza, że wody na badanej długości nie odpowiadały normom.
Wody Gróbki nie wykazują cech eutrofizacji (lekkie przekroczenie fosforu ogólnego):
Punkt Pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Krzeczów 22,2 7,44 1,68 3,85 0,26 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.18. Rzeka Uszwica
Prawobrzeżny dopływ Wisły II rzędu, bierze początek na północnych stokach Beskidu Wyspowego, na wysokości 500 m n.p.m. Poniżej Brzeska-Okocimia wpływa na Pogórze Bocheńskie pokryte piaskami zwałowymi. Do Wisły uchodzi w 150,7 km jej biegu.
Powierzchnia Uszwicy zlewni przy ujściu do Wisły wynosi 323 km². Poniżej Borzęcina zlewnia jest zmeliorowana.
Główne dopływy Uszwicy to: potok Leksandrówka (dopływ lewobrzeżny o powierzchni zlewni 60 km², wypływający z Pogórza Wiśnickiego) oraz potok Niedźwiedź (dopływ prawobrzeżny o powierzchni zlewni 44 km²).
Już w górnym biegu rzeka przepływa przez gęsto zaludnione wsie i tereny rolnicze, stając się odbiornikiem ścieków bytowo-gospodarczych oraz ścieków przemysłowych z małych zakładów przetwórstwa mięsnego. W środkowym biegu jest odbiornikiem ścieków komunalnych z Brzeska, których część jest odprowadzana w stanie surowym, a pozostałe są oczyszczane biologicznie razem ze ściekami przemysłowymi z Okocimskich Zakładów Piwowarskich (OZP).
Woda do celów przemysłowych i socjalnych pobierana jest z Uszwicy tylko przez OZP, woda dla Brzeska pobierana jest z Dunajca (ujęcie w Łukanowicach).
Uszwica objęta była badaniami na odcinku o długości 39,5 km w 3 punktach pomiarowo-kontrolnych:
  • Poręba Spytkowska km 36+900 (przed ujęciem wody),
  • Borzęcin km 16+300 (poniżej Brzeska),
  • Wola Przemykowska km 0+400 (ujście do Wisły).
Wymagana klasa czystości: od źródeł do miasta Brzesko I, od Brzeska do ujścia do Wisły II.
Jakość Uszwicy pod względem fizyko-chemicznym przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne odpowiadały:
    • do wylotów ścieków z Brzeska klasie I,
    • od wylotów ścieków z Brzeska do ujścia do Wisły - klasie II ze względu na stężenia zanieczyszczeń łatwo i trudno utlenialnych,
  • zasolenie na całej badanej długości odpowiadało I klasie czystości,
  • stężenia zawiesin w górnym biegu rzeki (p.p.k. Poręba Spytkowska) odpowiadały klasie II, a na pozostałym odcinku klasie I,
  • stężenia związków biogennych, do wylotów ścieków z Brzeska odpowiadały III klasie czystości, natomiast poniżej Brzeska aż do ujścia do Wisły nie odpowiadały normom ze względu na ponadnormatywne stężenia azotynów, stężenia fosforu ogólnego i fosforanów nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy II na całym badanym odcinku. Na całym odcinku poniżej Brzeska stężenia azotu ogólnego odpowiadały klasie II; zanieczyszczenia specyficzne na całej długości nie przekraczały I klasy czystości.
Według kryterium fizyko-chemicznego wody Uszwicy:
  • do wylotów ścieków z Brzeska odpowiadały III klasie czystości,
  • na odcinku poniżej Brzeska - nie odpowiadały normom.
O jakości wód Uszwicy zadecydowały stężenia związków biogennych.
Pod względem hydrobiologicznym rzeka na całej badanej długości znajdowała się w strefie α-mezosaprobowej (II klasa czystości).
Stan sanitarny Uszwicy :
  • odpowiadał III klasie czystości do wylotów ścieków z Brzeska,
  • nie odpowiadał normom od Brzeska do ujścia do Wisły.
Według oceny ogólnej rzeka Uszwica prowadziła wody:
  • III klasy czystości do wylotów ścieków z Brzeska,
  • pozaklasowe na całej długości poniżej Brzeska.
O końcowej klasyfikacji wód zadecydowały zanieczyszczenia bakteriologiczne. Przy klasyfikacji nie uwzględniono zawiesin ze względu na ich mineralny charakter związany z wezbraniami wód.
Wody Uszwicy na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo-kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [ug/l]
Poręba Spytkowska 36,9 7,39 1,67 2,88 0,16 nb.
Borzęcin 16,3 6,91 1,56 4,5 0,18 nb.
Wola Przemyk. 0,4 9,08 2,05 3,65 0,15 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.19. Rzeka Nidzica
Lewobrzeżny dopływ Wisły II rzędu, o całkowitej długości 62,9 km. Do Wisły uchodzi w 154,3 km jej biegu. Źródła Nidzicy znajdują się w miejscowości Rogów na wysokości około 290 m n.p.m. Dorzecze górnej Nidzicy zbudowane jest z wapieni i margli kredowych przykrytych lessem. W dolinie rzeki są stawy, podmokłości oraz rowy melioracyjne. Dolina Nidzicy przy ujściu do Wisły ma szerokość do 1,5 km. Dno jest zmeliorowane. Pod lessem leżą iły krakowieckie. Ważniejsze dopływy: Sancygniówka (lewy dopływ) oraz prawobrzeżne Małoszówka i Jawornik.
W 2000 roku w gminie Książ Wielki uruchomiono nową oczyszczalnię typu BIOWAC o przepustowości 200 m3/dobę.
Badania Nidzicy rozpoczęte w 2000 roku w ramach monitoringu regionalnego objęły odcinek od Słaboszowa do granic województwa małopolskiego na długości około 3 km. Badania prowadzono w punkcie pomiarowo-kontrolnym Słaboszów w km 38+000.
Wymagana I klasa czystości.
Jakość Nidzicy według kryterium fizyko-chemicznego odpowiadała II klasie czystości. Przy klasyfikacji nie uwzględniono zawiesin z uwagi na ich mineralny charakter związany z wezbraniami wód. Zgodnie z rozporządzeniem MOŚZNiL z dnia 5 listopada 1991r. (Dz.U. Nr 116, poz.503) nie mogą one stanowić podstawy klasyfikacji.
W poszczególnych rodzajach zanieczyszczeń jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne i nieorganiczne odpowiadały I klasie czystości,
  • zawiesiny były ponadnormatywne,
  • stężenia związków biogennych odpowiadały II klasie czystości ze względu na ponad 1-krotne przekroczenie we wskaźniku fosfor ogólny oraz azot azotynowy. Pozostałe parametry z tej grupy występowały na poziomie I klasy czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości.
Pod względem hydrobiologicznym rzeka znajdowała się w strefie ß-mezosaprobowej (II klasa czystości). Stan sanitarny Nidzicy odpowiadał III klasie czystości, o czym decyduje 50-krotne przekroczenie zanieczyszczeń bakteriologicznych wyrażonych wskaźnikiem miano Coli typu kałowego. Według oceny ogólnej rzeka Nidzica prowadziła wody III klasy czystości, o czym decydowały zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Nidzicy na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [ug/l]
Słaboszów 38,0 5,22 1,18 2,05 0,08 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25



2.1.20. Rzeka Kisielina
Prawobrzeżny dopływ Wisły II rzędu, o całkowitej długości 35,0 km, do Wisły uchodzi w 158,9 km jej biegu na wysokości 170 m n.p.m. Bierze początek na Pogórzu Wiśnickim, na wysokości około 320 m n.p.m, zbudowanym z utworów fliszowych przykrytych czwartorzędowymi glinami zwietrzelinowymi. W dalszym biegu rzeka wpływa na Pogórze Bocheńskie pokryte piaskami zwałowymi, a następnie do doliny Dunajca. Zlewnia Kisieliny jest zmeliorowana, odwadniając w dolnym biegu tereny typowo rolnicze. Przy ujściu do Wisły powierzchnia zlewni wynosi 166,2 km².
W roku 2003 monitoringiem regionalnym objęto odcinek ujściowy Kisieliny o długości 3 km. Badania prowadzono w punkcie pomiarowo-kontrolnym Wola Rogowska w km 2+700 (ujście do Wisły). Wymagana klasa czystości I.
W ocenie fizyko-chemicznej jakość wód rzeki Kisieliny przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne odpowiadały II klasie czystości ze względu na stężenia związków trudno utlenialnych charakteryzowanych wskaźnikami ChZT-Mn, ChZT-Cr,
  • zasolenie na badanym odcinku rzeki pozostawało na poziomie I klasy czystości,
  • zawiesiny odpowiadały III klasie czystości, jednakże były to zawiesiny mineralne związane z wezbraniami i nie mogą decydować o końcowej ocenie jakości rzeki,
  • związki biogenne odpowiadały II klasie czystości ze względu na stężenia fosforu ogólnego,
  • zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości.
Pod względem fizyko-chemicznym wody Kisieliny odpowiadały II klasie czystości na badanej długości. Podobnie jak w latach poprzednich, w wodach rzeki notowano podwyższone do poziomu III klasy stężenia manganu pochodzenia geogenicznego.
Pod względem hydrobiologicznym wody rzeki Kisieliny odpowiadały II klasie czystości strefa (β-mezosaprobowa). Pod względem bakteriologicznym wody rzeki Kisieliny odpowiadały II klasie czystości. Według oceny ogólnej Kisielina prowadziła wody II klasy czystości, o czym decydowały zarówno zanieczyszczenia fizyko-chemiczne, jak i bakteriologiczne.
Wody Kisieliny na badanym odcinku nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Wola Rogowska 2,7 3,36 0,76 1,53 0,08 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25



2.1.21. Zlewnia rzeki Dunajca

rzeka Dunajec
Prawy dopływ rzeki Wisły II rzędu posiada swoje źródła w Tatrach Zachodnich na wysokości 1540 m. Uchodzi do Wisły w km 160,6. Całkowita długość rzeki wynosi 251 km. Za źródłowy odcinek Dunajca przyjmuje się Czarny Dunajec, który powstaje z połączenia dwóch potoków Chochołowskiego i Kościeliskiego. Źródła potoku Chochołowskiego znajdują się pod Wołowcem na wysokości 1500 m n.p.m, a potok Kościeliski wypływa na Hali Pysznej na wysokości 1320 m n.p.m. (Tatry Zachodnie). W km 199,2 Czarny Dunajec łączy się z Białym Dunajcem i od tego punktu rozpoczyna swój bieg rzeka Dunajec. Między 154,0 a 171,0 km Dunajec stanowi granicę państwa ze Słowacją. Powierzchnia całkowita zlewni Dunajca wynosi 6 804 km².
W 104 km swego biegu Dunajec opuszcza kotlinę Sądecką i na długości około 50 km przecina Pogórze Rożnowskie zbudowane z piaskowców i łupków trzeciorzędowych. W 173,3 km biegu rzeki położony jest zespół zbiorników wodych Czorsztyn-Nidzica-Sromowce Wyżne, w 80 km zapora Rożnowska, a w 67,5 km zapora w Czchowie. Na teren regionu tarnowskiego Dunajec wpływa w 71 km swego biegu poprzez zbiornik wyrównawczy Czchów, osiągając wielkość zlewni 5304 km². Poniżej Czchowa dolina Dunajca osiąga szerokość około 4 km, przyjmując liczne dopływy prawo- i lewobrzeżne. Wodowskaz Zgłobice zamyka karpacką zlewnię Dunajca i rzeka wkracza w obręb Kotliny Sandomierskiej, pokrytej glinami i piaskami plejstoceńskimi. Szerokość doliny Dunajca zwiększa się tu od 6 do 8 km. W 30,3 km biegu rzeki, poniżej Tarnowa, znajduje się ujście rzeki Biała Tarnowska. Do Wisły uchodzi Dunajec w 160,6 km jej biegu, osiągając powierzchnię zlewni 6804 km². Średni spadek Dunajca - 5,5‰, zaś spadek na odcinku Czchów -ujście do Wisły - 0,7‰. Długość odcinka rzeki poniżej zespołu zbiorników Rożnów-Czchów wynosi 66,8 km i taki też odcinek jest objęty badaniami monitoringowymi.
Zlewnię Dunajca w dolnym jego biegu można podzielić na dwie części:
  • w części karpackiej – zlewnia o charakterze rolniczo-rekreacyjnym,
  • w części nizinnej – zlewnia o charakterze rolniczo-przemysłowym, z głównym ośrodkiem jakim jest Tarnów.
Wody Dunajca są ujmowane do celów komunalnych i przemysłowych. W roku 2003 na ujęciach komunalnych ujęto około 21,2 mln m3 wody, co stanowi około 20% wody powierzchniowej, pochodzącej z ujęć komunalnych w województwie. Wody Dunajca głównie zaopatrują w wodę pitną miasta Nowy Sącz, Stary Sącz, Brzesko i Tarnów. Ujęcia przemysłowe dostarczyły w 2003 roku 17,6 mln m3 wody. W województwie w ubiegłym roku więcej wody dla przemysłu ujęto tylko z Wisły do celów chłodniczych.
Dunajec jest odbiornikiem dużej ilości ścieków. W roku 2003 odprowadzono do jej zlewni 43,7 mln m3 ścieków komunalnych oraz około 8 mln m3 ścieków przemysłowych. W górnym jej biegu główne źródło zanieczyszczeń stanowią ścieki komunalne z Zakopanego oraz ścieki komunalne z udziałem ścieków garbarskich z Nowego Targu i Bukowiny Tatrzańskiej. W środkowym biegu odprowadzane są ścieki komunalne i przemysłowe z Nowego Sącza.
Mapa 6 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków odprowadzanych do zlewni (opis w poniższych tabelach) oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na odcinku od źródeł do zbiornika Rożnowskiego.

Tabela 18. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Dunajca (od źródeł do zbiornika Rożnowskiego)
Oznaczenie na mapie Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Zakopane Łęgi Zakopane Cicha Woda 15000 11299 bzpub
2 Zakopane Spyrkówka Zakopane Cicha Woda 14000 9414 bzpub
3 Murzasichle Poronin p. Sichlański 500 232 m-b
4 Kośne Hamry Poronin Poroniec 120 64 m-b
5 Kościelisko Kościelisko p.Antałowski 50 41 m-b
6 Czarny Dunajec Czarny Dunajec Czarny Dunajec 400 200 m-b
7 Maruszyna Szaflary Mały Rogoźnik 40 33 m-b
8 Nowy Targ Nowy Targ Dunajec 21000 16800 bzpub
9 Łopuszna Nowy Targ Dunajec 600 395 m-b
10 Dębno Nowy Targ Dunajec 255 156 m-b
11 Maniowy Czorsztyn p.Limierzysko 365 225 m-b
12 Kluszkowce Czorsztyn Kluszkowianka 400 168 m-b
13 Czorsztyn Czorsztyn p. Wronie 200 69 m-b
14 Sromowce Wyżne Czorsztyn Dunajec 200 90 m-b
15 Czarna Góra Bukowina Tatrzańska Białka Tatrzańska 735 400 m-b
16 Trybsz Łapsze Niżne Białka Tatrzańska 75 66 m-b
17 Frydman Łapsze Niżne p.Cygański 435 153 m-b
18 Niedzica Łapsze Niżne Dunajec 342 381 m-b
19 Szczawnica Szczawnica Dunajec 3030 2595 bzpub
20 Krościenko n/Dunajcem Krościenko n/Dunajcem Dunajec 770 413 m-b
21 Krościenko n/Dunajcem Krościenko n/Dunajcem Dunajec brak 117 nieoczy-szczone
22 Tylmanowa Zawodzie Ochotnica Dolna Dunajec 600 rozruch m-b
23 Kamienica Kamienica Kamienica Szczawska 670 150 bzpub
24 Szczawa Kamienica Kamienica Szczawska 300 120 m-b
25 Łącko Łącko Dunajec 960 233 m-b
26 Łukowica Łukowica p. Łukowica 80 77 m-b
27 Stary Sącz Stary Sącz p. Moszczenicki 400 320 m-b
28 Stary Sącz - Wielki Wygon Stary Sącz Dunajec 500 184 m-b
29 Podrzecze Podegrodzie p. Brzeźnianka 650 43 m-b
30 Krynica-Powrożnik Krynica p. Kryniczanka 14000 8514 bzpub
31 Muszyna Muszyna Poprad 4150 2727 m-b
32 Żegiestów Muszyna Poprad 390 73 bzpub
33 Łomnica Piwniczna p. Łomniczanka 98 49 m-b
34 Piwniczna Piwniczna Poprad 710 650 m-b
35 Rytro Rytro Poprad 850 144 m-b
36 Nowy Sącz - Biegonice Nowy Sącz Dunajec 319 145 m-b
37 Mała Wieś Chełmiec Dunajec 640 82 m-b
38 Chełmiec Chełmiec p. Biczyczanka 440 285 m-b
39 Nowy Sącz - Wiklinowa Nowy Sącz Dunajec 42200 22827 bzpub
40 Męcina Limanowa p. Smolnik 146 113 m-b
41 Tęgoborze Łososina Dolna J. Rożnowskie 204 84 m-b
42 Gródek n/Dunajcem Gródek n/Dunajcem J. Rożnowskie 213 161 m-b
43 Rożnów Gródek n/Dunajcem Dunajec 100 50 bzpub
44 Dobra Dobra Łososina 250 112 m-b
45 Stara Wieś Limanowa p. Starowiejski 90 64 m-b
46 Limanowa Limanowa Łososina 3872 1921 m-b
47 Laskowa Laskowa Łososina 100 50 m-b
48 Łososina Dolna Łososina Dolna Łososina 175 38 m-b



Tabela 19. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Dunajca (od źródeł do zbiornika Rożnowskiego)
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. m3/d Q rzecz. m3d Sposób oczyszczenia
1 SGL CARBON GROUP Nowy Sącz m. Nowy Sącz Dunajec 3 255 350 876 249 m b
2 BIEGONICE - Nowy Sącz S.A. Nowy Sącz m. Nowy Sącz Dunajec 100 68 m-b
3 Zakład Przetwórstwa Owocow-Warzywnego EXPOL Sp. z o.o. Nowy Sącz m. Nowy Sącz Dunajec 4 000 63 m-b
4 Okregowa Spółdzielnia Mleczarska w Nowym Sączu Nowy Sącz m. Nowy Sącz Dunajec 510 110 m-b
5 Podhalańskie Przeds. Przemysłu Spożywczego Tymbark S.A. Tymbark Tymbark Łososina 4 000 3 076 m-b
6 Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Limanowej Limanowa Limanowa Łososina 137 75 m-b
7 Przedsiębiorstwo PKS Limanowa Limanowa Potok Jabłonecki 4 800 86 m
Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny, bzpub-biologiczny z podwyższonym usuwaniem biogenów


Według docelowych wymogów jakość wód Dunajca winna odpowiadać I klasie czystości.
W 2003 roku badania kontrolne jakości wód Dunajca prowadzono w 13 przekrojach pomiarowo-kontrolnych (10 w sieci krajowej i 3 w regionalnej).
Stan jakości wód Dunajca od źródeł do zbiornika Rożnowskiego przedstawiał się następująco:
  • stężenia substancji organicznych na odcinku rzeki od Nowego Targu do zrzutu ścieków z oczyszczalni dla Nowego Sącza kształtowały się na poziomie I klasy czystości, poniżej zrzutu ścieków z oczyszczalni do zbiornika Rożnowskiego odpowiadały wartościom II klasy czystości,
  • stężenia związków nieorganicznych (chlorków, siarczanów, substancji rozpuszczonych) kształtowały się w wartościach I klasy czystości na całej badanej długości rzeki,
  • zawartość zawiesin na odcinku rzeki od Nowego Targu do ppk Dąbrowa Kamieniołom kształtowała się w wartościach I klasy czystości, w odcinku ujściowym do zbiornika Rożnowskiego osiągnęła średnio poziom II klasy czystości,
  • stężenia substancji biogennych na ocinku rzeki od Nowego Targu do zbiornika Czorsztyńskiego odpowiadały II klasie czystości ze względu na zawartość fosforanów, od zbiornika Czorsztyńskiego do zrzutu ścieków z oczyszczalni dla Nowego Sącza występowały w wartościach I klasy czystości, poniżej zrzutu ścieków z oczyszczalni osiągnęły poziom II klasy czystości we wskaźnikach: azot azotynowy, fosforany i fosfor ogólny,
  • stężenia zanieczyszczeń specyficznych na całej długości rzeki odpowiadały wartościom I klasy czystości.
Wskaźnik hydrobiologiczny (seston) klasyfikował wody Dunajca do II klasy czystości – wód słabo zanieczyszczonych strefy b-mezosaprobowej,
Stan sanitarny rzeki od Nowego Targu do zbiornika Czorsztyńskiego odpowiadał III klasie czystości (wskaźnik przekroczenia normatywu I klasy czystości 50), od zbiornika Czorsztyńskiego do Gołkowic osiągnął poziom II klasy czystości, od Gołkowic do zrzutu ścieków z oczyszczalni dla Nowego Sącza kształtował się na poziomie III klasy czystości, poniżej zrzutu ścieków z oczyszczalni osiągnął wartości ponadnormatywne (wskaźnik przekroczenia normatywu I klasy czystości 125).
Ocena ogólna: Dunajec na odcinku od Nowego Targu do zbiornika Rożnowskiego prowadził wody II klasy czystości; na odcinku 31,6 km wody III klasy czystości i na 5 km odcinku od zrzutu ścieków z oczyszczalni dla Nowego Sącza do zbiornika Rożnowskiego wody ponadnormatywne ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Mapa 7 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków odprowadzanych do zlewni Dunajca oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na odcinku od zbiornika Czchowskiego do ujścia do Wisły.
Dunajec i Biała Tarnowska są odbiornikami ścieków komunalnych i przemysłowych. Największa na tym terenie oczyszczalnia ścieków komunalnych zlokalizowana jest w Tarnowie (Tarnowska Grupowa Oczyszczalnia Ścieków) i oczyszcza ścieki komunalne z miasta Tarnowa oraz częściowo ścieki z sąsiednich gmin. Ścieki przemysłowe odprowadzane są głównie z zakładów zlokalizowanych na terenie miasta Tarnowa.
Główne zrzuty ścieków trafiające do zlewni Dunajca poniżej zbiornika Czchowskiego zestawiono w tabelach 20 i 21.


Tabela 20. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Dunajca (od zbiornika Czchowskiego do ujścia do Wisły)
Oznaczenie na mapie Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Jurków Czchów Dunajec 300 175 m-b
2 Zakliczyn Zakliczyn Dunajec 475 268 m-b
3 Paleśnica Zakliczyn p. Olszowianka 75 25 m-b
4 Wojnicz Wojnicz p. Zakrzowski 44 16 m-b
5 Wojnicz Wojnicz p. Zakrzowski 49 22 m-b
6 Wojnicz Wojnicz p. Zakrzowski 150 29 m-b
7 Wierzchosławice Wierzchosławice rów melioracyjny 50 8 m-b
8 Radłów Radłów p. Radłowski 300 178 m-b
9 Wietrzychowice Wietrzychowice Stara Kisielina 60 24 m-b



Tabela 21. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Dunajca (od zbiornika Czchowskiego do ujścia do Wisły)
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m3/d] Q rzecz. [ m3/d] Sposób oczyszczenia
1 Zakłady Azotowe S.A. w Tarnowie Tarnów m. Tarrnów Dunajec   2027 nieoczy-szczone
2 Huta Szkła Gospodarczego „Tarnów” S.A. Tarnów m. Tarnów p. Klikowski 865 620 m
3 Huta Szkła Gospodarczego „Tarnów” S.A. Tarnów m. Tarnów p. Klikowski   110 nieoczy-szczone
4 Wytwórnia Podkładów Strunobetonowych „Strunbet” S.A. Bogumiłowice Wierzchosławice p. Czernawa 160 27 m-b
5 „Rolmlecz” Zakład Mleczarski Przybysławice Radłów Dunajec 78 20 b
Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny, bzpub-biologiczny z podwyższonym usuwaniem biogenów


Jakość wód Dunajca poniżej zbiornika Czchowskiego do ujścia do Wisły przedstawiała się następująco:
  • substancje organiczne, zasolenie, zawiesiny na całym badanym odcinku odpowiadały klasie I,
  • związki biogenne na badanej długości odpowiadały:
    • II klasie czystości od p.p.k. Zakliczyn do ujścia Białej Tarnowskiej i na odcinku ujściowym,
    • III klasie czystości od ujścia Białej Tarnowskiej do odcinka ujściowego,
    • nie odpowiadały klasyfikacji od zbiornika Czchowskiego do ujścia Paleśnianki (p.p.k. Zakliczyn).

Mapa 6. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Dunajca (od źródeł do zbiornika Rożnowskiego)


Mapa 7. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Dunajca (od zbiornika Czchowskiego do ujścia do Wisły)


O jakości wód w tej grupie wskaźników decydowały stężenia azotu azotynowego. Stężenia fosforu ogólnego od zapory w Czchowie do p.p.k. Zgłobice i od ujścia Białej Tarnowskiej do ujścia Dunajca do Wisły odpowiadały klasie II, na odcinku od Zgłobic do ujścia Białej Tarnowskiej – klasie I. Stężenia fosforanów jedynie od ujścia Białej Tarnowskiej do odcinka ujściowego odpowiadały klasie II, a na pozostałych odcinkach – klasie I. Pozostałe wskaźniki z tej grupy zanieczyszczeń nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy I.
Zanieczyszczenia specyficzne na całym badanym odcinku odpowiadały klasie I.
Według kryterium fizyko-chemicznego Dunajec prowadził wody:
  • II klasy czystości od Zakliczyna do ujścia Białej Tarnowskiej i na odcinku ujściowym,
  • III klasy czystości - od ujścia Białej Tarnowskiej do odcinka ujściowego (p.p.k.Ujście Jezuickie),
  • poza klasyfikacją – od zbiornika Czchowskiego do Zakliczyna.
O klasyfikacji takiej zadecydowały zanieczyszczenia biogenne.        
Według kryterium hydrobiologicznego na całej badanej długości Dunajec znajduje się w II klasie czystości prowadząc wody strefy α-mezosaprobowej z organizmami wskaźnikowymi charakterystycznymi dla wód słabo zanieczyszczonych. Stężenia chlorofilu'a jedynie na odcinku ujściowym odpowiadały klasie II, zaś na pozostałym odcinku nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla I klasy czystości .
Pod względem bakteriologicznym wody Dunajca odpowiadały:
  • II klasie czystości - od zbiornika Czchowskiego do ujścia Białej Tarnowskiej,
  • III klasie czystości - od ujścia Białej Tarnowskiej do odcinka ujściowego,
  • nie odpowiadały normom na odcinku ujściowym.
W ocenie ogólnej stan jakości Dunajca przedstawiał się następująco:
  • II klasa czystości - od Zakliczyna do ujścia Białej Tarnowskiej,
  • III klasa czystości - od ujścia Białej Tarnowskiej do odcinka ujściowego,
  • wody poza klasyfikacją – od zbiornika Czchowskiego do Zakliczyna i na odcinku ujściowym.
O ocenie ogólnej decydowały zarówno zanieczyszczenia bakteriologiczne jak i fizyko-chemiczne.
Wody Dunajca na całej kontrolowanej długości nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/]
Poniżej połącz.Czarnego i Białego Dunajca 198,4 6,24 1,41 2,0 0,07 3,0
Harklowa 187,2 6,68 1,51 2,16 0,05 3,3
Sromowce Wyżne 171,1 4,91 1,11 1,62 0,03 2,4
Czerwony Klasztor 163,8 4,38 0,99 1,45 0,02 4,2
Golkowice powyżej ujścia Popradu 119,0 5,36 1,21 1,69 0,02 3,7
Świniarsko 110,8 6,11 1,38 1,93 0,05 4,5
Pon. Nowego Sącza 106,0 6,64 1,5 2,1 0,05 3,3
Dąbrowa Kamien. 101,1 6,73 1,52 2,3 0,07 3,4
Drużków 65,0 5,40 1,22 1,78 0,09 5,2
Zakliczyn 52,3 5,44 1,23 1,7 0,09 3,6
Zgłobice 38,6 5,58 1,26 1,73 0,09 3,7
Biskupice Radłowskie 19,4 5,94 1,34 1,87 0,11 5,6
Ujście Jezuickie 0,5 6,24 1,41 1,97 0,11 5,9
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


potok Biały Dunajec
Powstaje z połączenia trzech potoków tatrzańskich: Cichej Wody, Strążyskiego i Bystrego. Ogólna długość potoku wynosi 31 km. Od ujścia Porońca przyjmuje swą właściwą nazwę, jako Biały Dunajec. W połączeniu z Czarnym Dunajcem (w km 199,2) daje początek rzece Dunajec. Wody Białego Dunajca ujmowane są do celów pitnych dla Nowego Targu. Ujęcie wody o nominalnej wydajności 6050 m3/d zlokalizowane jest w Szaflarach (km 6+600). Na jakość wód potoku zdecydowany wpływ ma wielkość ładunków zanieczyszczeń niesionych od Zakopanego (ścieki komunalne - dwie oczyszczalnie), o czym świadczy zmienność poziomu zanieczyszczenia jego wód w ciągu wieloletnich badań kontrolnych.
Biały Dunajec w 2003 roku kontrolowany był w dwóch punktach:
  • Poronin - poniżej ujścia Porońca (most na Suche) km 17+700,
  • Szaflary - powyżej ujęcia wody dla Nowego Targu km 7+100.
Jakość wód potoku w 2003 roku w Szaflarach powyżej ujęcia dla Nowego Targu była następująca:
  • stężenia substancji organicznych kształtowały się na poziomie II klasy czystości (BZT-5 i ChZT-Cr),
  • stężenia związków nieorganicznych (chlorków, siarczanów, substancji rozpuszczonych) występowały poniżej dopuszczalnych wartości wymaganych dla wód I klasy czystości,
  • zawartość zawiesin ogólnych występowała na poziomie I klasy czystości,
  • stężenia substancji biogennych odpowiadały III klasie czystości, z uwagi na 3,1-krotne przekroczenie we wskaźniku fosforany oraz 2,7-krotne we wskaźniku azot azotynowy, wartościom II klasy czystości odpowiadały stężenia fosforu ogólnego oraz azotu amonowego,
  • stężenia zanieczyszczeń specyficznych (metali, fenoli lotnych i detergentów anionoaktywnych) odpowiadały I klasie czystości.
Wskaźnik hydrobiologiczny (seston) klasyfikował wody Dunajca w Szaflarach do III klasy czystości wód, stan sanitarny wód odpowiadał III klasie czystości (50-krotne przekroczenie normatywu I klasy czystości).
Ocena ogólna: jakość wód Dunajca powyżej ujęcia wody dla Nowego Targu odpowiadała III klasie czystości, o czym współdecydowały zanieczyszczenia fizykochemiczne, bakteriologiczne oraz saprobowość.
Wody Białego Dunajca nie wykazują cechy eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Poronin 17,7 6,86 1,55 2,49 0,15 nb.
Szaflary 7,1 6,95 1,57 2,52 0,14 3,6
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


potok Czarny Dunajec
Jest źródłowym odcinkiem Dunajca. Jego długość wynosi 47,9 km, powierzchnia zlewni 432 km², a średni spadek 19,1‰. Powstaje z połączenia dwóch potoków: Chochołowskiego i Kościeliskiego (źródła na wysokości 1500 m n.p.m. pod Wołowcem - Tatry Zachodnie). W Nowym Targu łączy się z Białym Dunajcem (km 199,2) i odtąd Dunajec przyjmuje swą właściwą nazwę.
W roku 2003 kontrolowany w jednym przekroju pomiarowym - Ludźmierz w km 205,0. Według przeprowadzonych badań jakość wód potoku była następująca:
Stężenia wszystkich wskaźników fizykochemicznych odpowiadały I klasie czystości;
Wskaźnik hydrobiologiczny (seston) klasyfikował wody Czarnego Dunajca do II klasy czystości tj. wód słabo zanieczyszczonych.
Stan sanitarny potoku odpowiadał II klasie czystości.
Ocena ogólna: Czarny Dunajec prowadził wody II klasy czystości, ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne i saprobowość.
Wody Czarnego Dunajca nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Ludźmierz 205,0 4,82 1,09 1,43 0,02 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25



2.1.22. Zlewnia rzeki Poprad

rzeka Poprad

Prawobrzeżny dopływ Dunajca w km 111,8 o długości 169,8 km (w Polsce 62,6 km) i powierzchni zlewni 2077,3 km² (w Polsce 482,8 km²). Źródła Popradu znajdują się na terenie Słowacji - odpływ Wielkiego Stawu Hińczowskiego na wysokości 1960 m n.p.m. uważany jest za główne źródło rzeki. Średni spadek doliny 9,6 ‰. Zlewnia Popradu stanowi ponad 30% całkowitej zlewni Dunajca.
W 2003r. badania prowadzono w sieci monitoringu krajowego i granicznego w 3 przekrojach pomiarowych:
– Čirč; km 64+200 (na terenie Słowacji),
– powyżej Piwnicznej; km 23+900 (przekrój graniczny,)
– ujście do Dunajca (Biegonice); km 2+900.

Jakość wód Popradu przedstawiała się następująco:
  • stężenia substancji organicznych w granicznym odcinku rzeki Æirć-Muszyna kształtowały się na poziomie II klasy czystości, na pozostałym odcinku od Muszyny do ujścia odpowiadały wartościom I klasy czystości,
  • ilość związków nieorganicznych na całej długości rzeki odpowiadała I klasie czystości,
  • obciążenie rzeki zawiesinami od granicy ze Słowacją do ujscia do Popradu kształtowało się w wartościach III klasy czystości,
  • stężenia substancji biogennych występowały na poziomie wartości ponadnormatywnych we wskaźniku azot azotynowy w przekroju granicznym Æirć, na terenie Polski w wodach Popradu nastąpiło zmniejszenie stężeń azotu azotynowego do poziomu III klasy czystości,
  • stężenia substancji specyficznych występowały w wartościach dopuszczalnych dla wód I klasy czystości, tylko zawartość manganu w punkcie kontrolnym Æirć i eksktraktu eterowego w punkcie kontrolnym Piwniczna osiągnęła poziom II klasy czystości.
Według wskaźnika hydrobiologicznego (seston) - wody II klasy czystości strefy beta-mezosaprobowej tj. wód słabo zanieczyszczonych. Stan sanitarny rzeki odpowiadał III klasie czystości na całej jej długości.
Ocena ogólna: w odcinku granicznym Æirć-Muszyna Poprad prowadził wody pozaklasowe ze względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne, na pozostałym odcinku rzeki wody odpowiadały III klasie czystości ze względu na zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Popradu nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Czercz 64,2 8,54 1,93 2,92 0,19 4,3
Piwniczna 23,9 8,19 1,85 2,72 0,16 7,9
Biegonice 2,9 8,68 1,96 2,74 0,12 3,5
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Muszynka
Prawobrzeżny dopływ Popradu w km 53,0, o całkowitej długości 20,1 km, średnim spadku 13,9‰ i powierzchni zlewni 148 km². Wody Muszynki pobierane są do celów pitnych dla Uzdrowiska Krynica. Ujęcie wody o nominalnej wydajności 10 368 m3/d zlokalizowane jest w Powroźniku (km 7+250). Muszynka badana była w dwóch przekrojach kontrolnych:
  • Powroźnik - powyżej ujęcia wody dla Krynicy km 9+200,
  • Podjastrzębik - poniżej ujścia Kryniczanki km 3+300.
W 2003 roku jakość wód potoku w przekroju kontrolnym Powroźnik - powyżej ujęcia wody dla Krynicy (km 9,2) była następująca:
W zakresie zanieczyszczeń fizykochemicznych odpowiadała I klasie czystości. Wskaźnik hydrobiologiczny klasyfikował wody potoku do II klasy czystości wód słabo zanieczyszczonych, stan sanitarny wód odpowiadał II klasie czystości (5-krotne przekroczenie normatywu I klasy czystości).
Ocena ogólna: jakość wód potoku Muszynka powyżej ujęcia wody dla Krynicy odpowiadała II klasie czystości ze względu na zanieczyszczenia biologiczne.
Wody Muszynki nie wykazują cechy eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Powroźnik 9,2 4,43 1,0 1,46 0,02 1,8
Podjastrzębik 3,3 7,44 1,68 2,94 0,32 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.23. Rzeka Łososina
Lewobrzeżny dopływ Dunajca wpadający do Zbiornika Czchowskiego, o całkowitej długości 56,0 km. Wypływa z północno-wschodnich stoków Jasienia (Beskid Wyspowy) na wysokości 760 m n.p.m., powierzchnia zlewni 407 km². Średni spadek doliny 9,6‰. Amplituda wahań stanów wody wynosi 4-5m. Rzeka charakteryzuje się wzmożonymi procesami erozyjnymi (erozja wgłębna i boczna) oraz nadmiernym transportowaniem materiału unoszonego podczas gwałtownych wezbrań. Zlewnia ma charakter typowo rolniczy z rozwiniętym lokalnie przemysłem. Wzdłuż biegu rzeki źródłami zanieczyszczeń wód są ścieki komunalno-przemysłowe z Limanowej (dopływem Sowlinka) oraz z Tymbarku i socjalno-bytowe z oczyszczalni gminnych w Dobrej, Laskowej, Ujanowicach i Łososinie Dolnej.
Wody rzeki Łososiny są ujmowane do celów pitnych dla Limanowej. W Łososinie Górnej (km 33+500) znajduje się ujęcie wody o nominalnej wydajności 3800 m3/d.
Badania jakości wód Łososiny prowadzono w dwóch punktach kontrolnych: Piekiełko (powyżej ujęcia wody dla Limanowej) km 35+900 oraz Jakubkowice (wodowskaz-most Łososina Dolna) km 6+800.
Stan jakości wód Łososiny przedstawiał się następująco:
  • stężenia substancji organicznych w przekroju kontrolnym Piekiełko (powyżej ujęcia wody dla Limanowej) i w punkcie kontrolnym Jakubkowce (most Łososina Dolna) kształtowały się na poziomie II klasy czystości,
  • stężenia zanieczyszczeń nieorganicznych występowały w wartościach znacznie niższych niż dopuszczalne dla wód I klasy czystości,
  • ilość zawiesin średnio kształtowała się w wartościach I klasy czystości, podczas intensywnego topnienia śniegu ( 15 styczeń, 12 marzec) ilość niesionej zawiesiny wzrastała do wartości ponadnormatywnych,
  • stężenia substancji biogennych na całym odcinku rzeki odpowiadały normatywom II klasy czystości,
  • zanieczyszczenia specyficzne występowały w wartościach I klasy czystości, stężenie manganu osiągnęło poziom II klasy czystości.
Pod względem hydrobiologicznym w punkcie Piekiełko (powyżej ujęcia wody dla Limanowej) w sestonie dominowały organizmy strefy alfa-mezosaprobowej świadczące o wodach dość zanieczyszczonych III klasy czystości, w odcinku ujściowym do zbiornika Czchowskiego wody II klasy czystości strefy b-mezosaprobowej.
Stan sanitarny rzeki powyżej ujęcia wody dla Limanowej odpowiadał wartościom ponadnormatywnym (250-krotne przekroczenie normatywu I klasy czystości), w odcinku ujściowym odpowiadał III klasie czystości.
Ocena ogólna-jakość wód Łososiny poniżej Tymbarku i Limanowej odpowiadała wartościom ponadnormatywnym, a w odcinku ujściowym do zbiornika Czchowskiego III klasie czystości ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Łososiny nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Piekiełko 35,9 6,24 1,41 2,03 0,06 3,1
Jakubkowice 6,8 6,06 1,37 2,35 0,08 nb.


2.1.24. Zlewnia rzeki Białej Tarnowskiej

rzeka Biała Tarnowska

Prawobrzeżny dopływ Dunajca o długości całkowitej 101,8 km, uchodzący w 30,3 km jego biegu. Bierze początek w Beskidzie Niskim na wysokości 900 m n.p.m., zbudowanym głównie z utworów fliszowych - piaskowców i łupków. Do Grybowa przyrost zlewni Białej jest znikomy, a jej powierzchnia na wysokości wodowskazu Grybów wynosi 209,7 km². Wpływając na teren Pogórza Ciężkowickiego Biała zwiększa powierzchnię zlewni do 412 km². Dolina rzeki jest tu dość wąska wycięta w piaskowcach Pogórza Ciężkowickiego. Wzdłuż biegu rzeka przyjmuje szereg dopływów prawo- i lewobrzeżnych m.in. potoki: Kąśnianka, Zborowianka i Szwedka. Deniwelacje terenu w zlewniach dopływów wahają się między 100 a 200 m. Poniżej Tuchowa dolina Białej rozszerza się do 2-3 m, a następnie rzeka tworzy przełom przez wzgórza zbudowane z inoceramowych łupków piaskowca. Poniżej ujścia dopływu Spod Ostrej Góry, Biała wypływa z Karpat do Kotliny Sandomierskiej. W kilometrze 7,6 przyjmuje prawostronny dopływ Wątok. Przy ujściu do Dunajca powierzchnia zlewni Białej Tarnowskiej wynosi 983,3 km².
Zlewnia Białej w górnym i środkowym biegu rzeki ma charakter rolniczo-rekreacyjny, natomiast w dolnym biegu charakter przemysłowy.
Mapa 8 przedstawia lokalizację głównych zrzutów ścieków odprowadzanych do zlewni Białej Tarnowskiej (opis w poniższych tabelach) oraz punktów pomiarowo-kontrolnych na rzece.


Tabela 22. Główne zrzuty ścieków komunalnych w zlewni Białej Tarnowskiej
Oznaczenie
na mapie
Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m³/d] Q rzecz. [m³/d] Sposób oczyszczenia
1 Grybów „Na Równiach” Grybów Biała Tarnowska 160 112 m-b
2 Grybów Grybów Biała Tarnowska 100 27 m
3 Bobowa Bobowa Biała Tarnowska 198 127 m-b
4 Ciężkowice Ciężkowice p. Ostruszanka 150 137 m-b
5 Bogoniowice Ciężkowice Biała Tarnowska 100 49 m-b
6 Zalasowa Ryglice p. Zalasówka 72 25 m-b
7 Ryglice Ryglice p.Szwedka 100 66 m-b
8 Tuchów Tuchów Biała Tarnowska 2120 1040 m-b
9 Rzuchowa Pleśna Biała Tarnowska 600 390 m-b
10 Radlna Tarnów p.Radlanka 20 13 m-b
11 Szynwałd Skrzyszów Wątok 120 25 m-b
12 Tarnów Tarnów Biała Tarnowska 68700 35920 bzpub


Tabela 23. Główne zrzuty ścieków przemysłowych w zlewni Białej Tarnowskiej
Oznaczenie na mapie Zakład Miejscowość Gmina Odbiornik Q proj. [m³/d] Q rzecz. [ m³d] Sposób oczyszczenia
1 Zakład Piwowarski „BROWAR GRYBÓW” Sp. z o.o. Grybów Siołkowa Grybów p.Strzylawka 130 38 m-b
2 Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A. Tarnów m.Tarnów Biała Tarnowska 4968 1200 85 85 m b
3 Jednostka Ratownictwa Chemicznego Tarnów m.Tarnów Biała Tarnowska 108000 15836 m
4 Jednostka Ratownictwa Chemicznego Tarnów m.Tarnów Biała Tarnowska   390 nieoczy-szczone
5 Jednostka Ratownictwa Chemicznego Tarnów m.Tarnów ziemia   bd nieoczy-szczone
Oznaczenia w tabeli: m-mechaniczny, b-biologiczny, bzpub-biologiczny z podwyższonym usuwaniem biogenów

Wody rzeki są ujmowane dla zaopatrzenia Ciężkowic i Tuchowa.
Rzeka Biała Tarnowska w roku 2003 została objęta monitoringiem regionalnym w następujących punktach pomiarowo-kontrolnych: Stróże (poniżej Grybowa), Ciężkowice (powyżej ujęcia wody), Lubaszowa (przed ujęciem wody dla Tuchowa), Koszyce (powyżej Tarnowa) oraz w Tarnowie (poniżej wylotów ścieków z Zakładów Azotowych).
Wymagana klasa czystości :
—      I – od źródeł do odcinka ujściowego,
—      III – odcinek ujściowy, poniżej wylotów ścieków z Zakładów Azotowych i Tarnowskiej Grupowej Oczyszczalni Ścieków.
Jakość wód Białej Tarnowskiej przedstawiała się następująco:
—      stężenia substancji organicznych odpowiadały:
  • I klasie czystości od Grybowa (p.p.k. Stróże) do odcinka ujściowego rzeki,
  • na odcinku ujściowym (p.p.k.Tarnów) odpowiadały klasie II ze względu na stężenia zanieczyszczeń trudno utlenialnych charakteryzowanych wskaźnikiem ChZT-Cr,
Nasycenie tlenem wód Białej zmieniało się wzdłuż jej biegu i wahało się od 113% w Grybowie do 101,5% w Lubaszowej,
—      zasolenie do odcinka ujściowego (p.p.k.Tarnów) pozostawało na poziomie I klasy czystości, na odcinku ujściowym odpowiadało klasie II,
—      zawiesiny od Grybowa do ujścia Wątoku odpowiadały I klasie czystości, poniżej ujścia Wątoku odpowiadały klasie II,
—      związki biogenne:
  • odpowiadały klasie II od ujścia potoku Kąśnianka do Lubaszowej,
  • pozostawały w klasie III od Lubaszowej do ujścia Wątoku,
  • nie odpowiadały normom od Grybowa do ujścia potoku Kąśnianka i od ujścia Wątoku do ujscia Białej do Dunajca,
O jakości wód w tej grupie wskaźników decydowały: stężenia azotu azotynowego. Stężenia związków fosforu odpowiadały klasie II od Grybowa do odcinka ujściowego, natomiast na odcinku ujściowym - klasie III.
—      zanieczyszczenia specyficzne: do odcinka ujściowego nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla I klasy czystości, zaś na odcinku ujściowym odpowiadały klasie III ze względu na stężenia formaldehydu. Wskaźnik ten nie jest klasyfikowany w grupie zanieczyszczeń specyficznych, tym niemniej jest badany i oceniany jako zanieczyszczenie specyficzne dla tej rzeki, ściśle związane z rodzajami wprowadzanych do niej zanieczyszczeń.
Według kryterium fizyko-chemicznego wody rzeki Białej Tarnowskiej:
  • odpowiadały klasie II od ujścia potoku Kąśnianka do Lubaszowej,
  • pozostawały w klasie III od Lubaszowej do ujścia Wątoku,
  • nie odpowiadały normom Grybowa do ujścia potoku Kąśnianka i od ujścia Watoku do ujścia Białej do Dunajca.
O klasyfikacji takiej zadecydowały stężenia substancji biogennych.
Pod względem hydrobiologicznym Biała Tarnowska na całej badanej długości znajdowała się w strefie α-mezosaprobowej (II klasa). Chlorofil'a nie przekraczał wartości dopuszczalnych dla klasy I.


Mapa 8. Jakość wód i główne zrzuty ścieków w zlewni Białej Tarnowskiej


Według kryterium bakteriologicznego wody rzeki:
  • odpowiadały klasie III od ujścia Kąśnianki do ujścia Wątoku,
  • były poza klasyfikacją na pozostałej długości.
Ocena ogólna stanu jakości rzeki pokrywa się z oceną bakteriologiczną.
W roku 2003 wody Białej Tarnowskiej na całej badanej długości nie wykazywały cech eutrofizacji, zaznaczyć jednak należy, że na odcinku ujściowym średnioroczne stężenia związków azotu (azotany, azot azotanowy) i fosforu przyjmowały wartości graniczne, powyżej których wody klasyfikowane są jako zeutrofizowane:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/]
Stróże 67,6 5,3 1,2 1,78 0,12 nb
Ciężkowice 46,3 5,3 1,2 1,66 0,11 1,8
Lubaszowa 33,6 5,4 1,23 1,79 0,11 2,3
Koszyce 6,6 6,3 1,43 2,25 0,15 nb
Tarnów 0,1 9,9 2,25 4,12 0,25 nb
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

potok Wątok
Prawobrzeżny dopływ Białej Tarnowskiej w km 7,6 o całkowitej długości 23,3 km. Powierzchnia zlewni 91,4 km². Bierze początek w okolicy Stawisk koło Ryglic, na wysokości 321 m n.p.m. Przez kilka kilometrów biegu zbiera wody małych cieków, aż do ujścia największego dopływu Łękawka, posiadającego bardzo gęstą sieć wodną. W 7,5 km swego biegu Wątok przepływa granicę administracyjną Tarnowa, zbierając wody z kolejnych swych dopływów Małochlebówki i Strusinki. Zlewnia Wątoku jest stosunkowo mało zalesiona. Rzeka w górnym biegu przepływa przez gęsto zabudowane tereny rolnicze o nieuporządkowanej gospodarce ściekowej, a więc zanieczyszczana jest przez spływy obszarowe oraz zrzuty ścieków bytowych z gospodarstw domowych. W dolnym biegu potok przepływa przez Tarnów, stając się odbiornikiem zanieczyszczeń odprowadzanych kolektorami wód opadowych, a przy opadach o charakterze burzowym może również przyjmować przez istniejące przelewy nadmiar ścieków z kanalizacji ogólnospławnej Tarnowskich Wodociągów. W dolnym biegu do Wątoku odprowadzane są również ścieki przemysłowe i socjalne z kilku zakładów.
Dla wód Wątoku wymagana jest I klasa czystości. Badaniami objęto odcinek ujściowy Wątoku o długości 1 km.
Jakość wód była następująca:
  • substancje organiczne, zasolenie, zawiesiny oraz zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
  • związki biogenne nie odpowiadały normom na badanym odcinku ze względu na niemal 8-krotne przekroczenie wartości dopuszczalnych dla klasy I we wskaźniku azot azotynowy; stężenia fosforu ogólnego odpowiadały klasie III, azot amonowy, azot ogólny i fosforany nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla klasy II, natomiast azotany pozostawały w klasie I,
W ocenie według kryterium fizyko-chemicznego wody Wątoku na badanym odcinku były poza klasyfikacją ze względu na stężenia biogenów. Pod względem hydrobiologicznym wody potoku odpowiadały II klasie czystości reprezentując strefę α-mezosaprobową.
Pod względem bakteriologicznym Wątok prowadził wody odpowiadajace III klasie czystości.
W ocenie ogólnej wody Wątoku nie odpowiadały normom ze względu na zanieczyszczenia fizyko-chemiczne (biogeny).
Wody Wątoku są wodami wykazujacymi cechy eutrofizacji, na co wskazują średnioroczne stężenia azotu azotanowego, azotanów i fosforu ogólnego:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Tarnów 0,5 10,5 2,38 4,58 0,26 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.25. Zlewnia rzeki Breń

rzeka Breń

Prawobrzeżny dopływ Wisły w km 209,6 km. Całkowita długość Brnia wynosi 51,9 km z czego 44,9 km płynie na terenie województwa małopolskiego. Powierzchnia zlewni przy ujściu do Wisły wynosi 717,6 km² i prawie w całości położona jest na terenie województwa małopolskiego. Jedynie mała część o powierzchni 3,5 km² znajduje się w województwie podkarpackim. Breń bierze początek na pokrytym piaskami i glinami plejstoceńskimi Płaskowyżu Tarnowskim, na wysokości 240 m n.p.m. Dolina rzeki jest wąska i niezbyt wyraźna. Na wysokości Podborza-Swarzowa Breń wpływa do doliny Wisły zmieniając kierunek biegu na równoleżnikowy. Średni spadek Brnia 1,54‰, a deniwelacje w zlewni wynoszą od 10 do 40 m. Górny odcinek rzeki przepływa przez tereny rolnicze. Dąbrowa Tarnowska zrzuca do rzeki Breń niedostatecznie oczyszczone ścieki przemysłowo-komunalne (oczyszczalnia biologiczna) oraz wody opadowe.
Breń objęto badaniami w ramach monitoringu regionalnego w przekrojach pomiarowych:
Podborze-Swarzów (km 31+500) poniżej zrzutu ścieków z Dąbrowy Tarnowskiej, Zabrnie (km 18+500) przed granicą województwa.
Dla wód Brnia wymaganymi klasami czystości są: klasa I do ujścia Żabnicy, klasa III poniżej ujścia Żabnicy.
Jakość wód Brnia w poszczególnych grupach wskaźników fizyko-chemicznych przedstawiała się następująco:
  • zawartość substancji organicznych do ujścia Żabnicy odpowiadała II klasie czystości, poniżej Żabnicy klasie I,
  • zasolenie, zawiesiny oraz stężenia zanieczyszczeń specyficznych na całej długości rzeki odpowiadały I klasie czystości,
  • stężenia związków biogennych na całej badanej długości nie odpowiadały normom. Dopuszczalne stężenia poszczególnych wskaźników z tej grupy dla wymaganej I klasy w punkcie poniżej Dąbrowy Tarnowskiej przekroczone były: azot amonowy 6,4 razy, azot azotynowy 4,1 razy, azot ogólny 2 razy, fosforany 19,5 razy i fosfor ogólny 14 razy.
Według oceny fizyko-chemicznej wody Brnia na całej badanej długości nie odpowiadały normom. O klasyfikacji zadecydowały ponadnormatywne stężenia biogenów.
Według wskaźników hydrobiologicznych wody Brnia odpowiadały II klasie czystości na całym badanym odcinku. W grupie wskaźników bakteriologicznych wody rzeki Breń do ujścia Żabnicy nie odpowiadały normom, ponizej ujścia odpowiadały II klasie czystosci.
W ocenie ogólnej Breń na całej badanej długości prowadził wody pozaklasowe. Decydowały o tym zanieczyszczenia fizykochemiczne i bakteriologiczne.
Wody Brnia na całej badanej długości wykazują cechy eutrofizacji, a średnioroczne stężenia decydujących o tym zanieczyszczeń kształtowały się następująco:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Podborze (Swarzów) 31,5 16,17 3,65 5,3 0,87 nb.
Zabrnie 18,5 14,97 3,38 1,38 0,25 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


rzeka Żabnica
Lewobrzeżny dopływ rzeki Breń, o całkowitej długości 30,0 km. Uchodzi w 25,9 km jego biegu. Powierzchnia zlewni Żabnicy przy ujściu do Brnia wynosi 143,2 km². W górnym biegu Żabnica wykorzystuje aluwialną dolinę Dunajca. Liczne rowy i cieki powierzchniowe stwarzają możliwość wymiany wód między tymi rzekami.
Do końca 1991 roku Żabnica była odbiornikiem surowych ścieków z Niedomickich Zakładów Celulozy, co spowodowało całkowitą jej degradację. Obecnie do wód Żabnicy odprowadzane są ścieki bytowo-gospodarcze z miejscowości nad nią położonych, częściowo poprzez gminną oczyszczalnię ścieków zlokalizowaną w Niedomicach.
Rzekę badano na odcinku ujściowym o długości 5 km, w punkcie pomiarowo-kontrolnym Grądy km 4+600. Wymagana I klasa czystości.
Według kryterium fizyko-chemicznego Żabnica na badanym odcinku prowadziła wody poza klasyfikacją. Zanieczyszczeniami decydującymi o jakości wód były biogeny.
Ocena w poszczególnych grupach wskaźników fizyko-chemicznych przedstawiała się następująco:
  • zawartość substancji organicznych odpowiadała II klasie czystości ze względu na stężenie substancji łatwo utlenialnych charakteryzowanych wskaźnikiem BZT5,
  • zasolenie, zawiesiny oraz zanieczyszczenia specyficzne odpowiadały I klasie czystości,
  • stężenia związków biogennych nie odpowiadały normom ze względu na stężenia azotu azotynowego. Fosfor ogólny nie przekraczał wartości dopuszczalnych dla III klasy czystości, stężenia azotu ogólnego i fosforanów pozostawały na poziomie klasy II, stężenia pozostałych wskaźników z tej grupy odpowiadały klasie I.
Według kryterium hydrobiologicznego wody Żabnicy reprezentowały strefę α-mezosaprobową tj. II klasę czystości.
Pod względem bakteriologicznym wody Żabnicy odpowiadały normom III klasy czystości.
W ocenie ogólnej Żabnica wprowadzała do Brnia wody poza klasyfikacją, o czym decydowały zanieczyszczenia fizyko-chemiczne.
Wody Żabnicy na badanym odcinku wykazują cechy eutrofizacji, a średnioroczne stężenia wskaźników decydujących o tym kształtowały się następująco:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Grądy 4,6 15,95 3,6 5,85 0,21 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.26. Rzeka Ropa
Lewobrzeżny dopływ rzeki Wisłoki w 105,0 km jej biegu. Wypływa na południowym stoku Jaworzyny na wysokości 790 m n.p.m (Beskid Niski). Całkowita długość rzeki wynosi 78,7 km (w województwie małopolskim 56,4 km). Powierzchnia zlewni całkowitej 974 km2. Zlewnia Ropy odwadnia najwyższe pasma Beskidu Niskiego. Głównym źródłem zanieczyszczenia wód rzeki Ropy są Gorlice (ścieki komunalne i przemysłowe). W górnym biegu rzeki na stan czystości wód mają wpływ ścieki socjalno-bytowe z miejscowości Hańczowa, Wysowa i Uście Gorlickie. Ropa jest źródłem wody pitnej dla uzdrowiska Wysowa w km 74+000 (ujęcie denne grawitacyjne) oraz dla miasta Gorlice w Ropicy Polskiej (w km 39+400) ujęcie o wydajności nominalnej 9504 m3/d).
Badania stanu jakości rzeki Ropy prowadzone były w czterech punktach pomiarowo-kontrolnych należących do sieci monitoringu regionalnego:
  • Uście Gorlickie (powyżej ujścia Zdyni) km 61+400,
  • Szymbark (powyżej ujęcia wody dla Gorlic) km 41+000,
  • poniżej Gorlic - Klęczany (wodowskaz) km 26+900,
  • Biecz (poniżej ujścia Sitniczanki) km 18+600.
Na podstawie przeprowadzonych badań stan jakości rzeki Ropy przedstawiał się następująco:
  • stężenia substancji organicznych od źródeł do zbiornika Klimkówka odpowiadały I klasie czystości, na pozostałym odcinku od Zbiornika Klimkówka do granicy z województwem podkarpackim kształtowały się na poziomie II klasy czystości,
  • stężenia związków nieorganicznych na całej długości rzeki odpowiadały I klasie czystości,
  • ilość zawiesin była bardzo zróżnicowana i kształtowała się w wartościach I klasy czystości, od źródeł do Gorlic, poniżej Gorlic osiągnęła poziom III klasy czystości, poniżej Biecza ilość niesionej zawiesiny wzrosła do wartości ponadnormatywnych,
  • stężenia substancji biogennych na odcinku rzeki od źródeł do Gorlic kształtowały się na poziomie I klasy czystości, od Gorlic do Biecza odpowiadały III klasie czystości, poniżej Biecza osiągnęły wartości ponadnormatywne we wskaźniku azot azotynowy,
  • stężenia zanieczyszczeń specyficznych występowały na poziomie I klasy czystości, jedynie zawartość manganu osiągnęła poziom II klasy czystości w punktach kontrolnych Szymbark i Biecz.
Wskaźnik hydrobiologiczny (seston) klasyfikował rzekę do II klasy czystości na odcinku od źródeł do Biecza, poniżej Biecza do III klasy czystości (strefy á-mezosaprobowej) tj. wód dość zanieczyszczonych.
Stan sanitarny rzeki na odcinku od źródeł do zbiornika Klimkówka odpowiadał II klasie czystości, powyżej ujęcia wody dla Gorlic klasie III czystości, od Gorlic do granicy z województwem podkarpackim wartościom ponadnormatywnym.
Ocena ogólna: jakość wód Ropy od źródeł do zbiornika Klimkówka odpowiadała II klasie czystości, od zbiornika Klimkówka do Gorlic III klasie czystości od Gorlic do granicy z województwem podkarpackim wartościom ponadnormatywnym ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Ropy nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Uście Gorlickie 61,4 5,36 1,21 1,6 0,02 nb.
Szymbark 41,0 6,51 1,47 1,96 0,04 2,4
Poniżej Gorlic 26,9 6,73 1,52 2,66 0,11 nb.
Biecz 18,6 8,06 1,82 3,23 0,16 nb.
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25


2.1.27. Rzeka Czarna Orawa
Lewobrzeżny dopływ Orawy, poprzez Wag i Dunaj zasila zlewisko Morza Czarnego. Jest rzeką transgraniczną z Republiką Słowacką. Całkowita jej długość wynosi 49,7 km, a długość od źródeł do cofki Zbiornika Orawskiego 25,0 km, średni spadek 10‰. Wypływa u podnóża Bukowińskiego Wierchu na wysokości 850 m n.p.m. W odcinku źródłowym zwana jest Orawką. W granicach Polski zlewnia Czarnej Orawy osiąga 359,6 km² i posiada rzeźbę górską. W źródłowym odcinku rzeki zlewnia zbudowana jest z utworów fliszowych serii magurskiej. W obrębie Kotliny Orawsko-Nowotarskiej zlewnię pokrywają utwory piaszczysto-żwirowe, na których miejscami wytworzyły się torfowiska wysokie. Występujące na tym obszarze duże powierzchnie kompleksów torfowiskowo-leśnych są naturalnym źródłem zanieczyszczeń organicznych wód Czarnej Orawy, co potwierdzają badania jakości jej wód.
Badania kontrolne rzeki prowadzone są w przekroju granicznym Jabłonka, poniżej ujścia Piekielnika w km 25+000.
Jakość rzeki przedstawiała się następująco:
  • stężenia substancji organicznych (ChZT-Mn - utlenialność) odpowiadały III klasie czystości,
  • ilość substancji nieorganicznych zawarta była w granicach I klasy czystości,
  • ilość zawiesin kształtowała się na poziomie III klasy czystości,
  • zawartość substancji biogennych odpowiadała III klasie czystości (azot azotynowy),
  • zanieczyszczenia specyficzne występowały w stężeniach I klasy czystości.
Wskaźnik hydrobiologiczny (seston) klasyfikował wody Czarnej Orawy do II klasy czystości tj. wód słabo zanieczyszczonych. Stan sanitarny rzeki nie odpowiadał normatywom (125-krotne przekroczenie normatywu I klasy czystości).
Ocena ogólna: jakość wód Czarnej Orawy nie odpowiadała normatywom ze względu na zanieczyszczenia bakteriologiczne.
Wody Czarnej Orawy nie wykazują cech eutrofizacji:
Punkt pomiarowo- kontrolny Km biegu rzeki Azotany [mg NO3/dm3] Azot azotanowy [mg N/dm3] Azot ogólny [mg N/dm3] Fosfor ogólny [mg P/dm3] Chlorofil'a [µg/l]
Jabłonka 25,0 3,98 0,9 1,56 0,07 2,8
Wartości graniczne (średnioroczne) > 10 > 2,2 > 5 > 0,25 > 25

· WIOŚ Kraków · Plac Szczepański 5  ·  31-011 Kraków ·
· Tel.: +48/12/422 48 95 · Fax: +48/12/422 36 12 ·