logo WIOŚ w Krakowie

AKTUALNOŚCI

ZWIĘKSZAMY SKUTECZNOŚĆ OCHRONY POWIETRZA W MAŁOPOLSCE

W ostatnich tygodniach środki masowego przekazu nagłaśniają sprawę kar finansowych, jakie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie nakłada na gminy za niewywiązywanie się z obowiązków ograniczania emisji zanieczyszczeń do powietrza. Pojawiają się różne, w istocie skrajne komentarze. Na łamach prasy można znaleźć opinie, że samorządy nie robią wystarczająco dużo w kwestii poprawy jakości powietrza, ale jednocześnie, że województwo małopolskie jest liderem we wdrażaniu programów ochrony powietrza. A jaka jest rzeczywistość?

WDRAŻANIE PROGRAMÓW OCHRONY POWIETRZA

W 2013 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, w celu zwiększenia skuteczności działań związanych z realizacją programu ochrony powietrza województwa małopolskiego, zainicjował współpracę z Departamentem Środowiska Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego, Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz grupą gmin i powiatów. Stworzono w ten sposób Zespół Lokalnych Programów Ochrony Powietrza, w ramach, którego współpracę zadeklarowało 60 gmin i 19 starostw powiatowych. 

Działania te prowadzono równolegle, z opracowanym przez Marszałka Województwa Małopolskiego programem ochrony powietrza dla województwa małopolskiego uchwalonym 30 września 2013 r. Program zawierał szczegółowe wytyczne dla 90 spośród 181 gmin, a priorytetowym zadaniem było zobowiązanie zmniejszenia na swym obszarze emisji do powietrza o podaną w tabelach ilość ton pyłu PM10 i innych zanieczyszczeń (załącznik nr 1). 

Do roku 2014 odczuwalne dla poprawy jakości powietrza działania, podejmowała (poza Krakowem) tylko niewielka część gmin. Powołano więc zespół, który rozpoczął pracę nad stworzeniem warunków dla skutecznego ograniczania niskiej emisji. Jego priorytetowymi zadaniami były: 


• stworzenie w województwie małopolskim mechanizmu finansowego zwiększającego skuteczność wdrażania gminnych programów ograniczania niskiej emisji,


• stworzenie gminnych programów ograniczenia niskiej emisji, których podstawą będzie inwentaryzacja źródeł niskiej emisji oraz funkcjonowanie lokalnej energetyki cieplnej,


• uzyskanie dla mieszkańców, za pośrednictwem gmin środków na wymianę uciążliwych dla środowiska systemów grzewczych,


• pozytywnej świadomości społecznej – promowanie dobrych praktyk, z uwzględnieniem efektów finansowych. 


W wyniku wspólnych działań, od czerwca 2014 r. nastąpiła korzystna zmiana zasad finansowania gminnych programów ograniczania niskiej emisji. Środki pieniężne na ten cel zabezpieczył Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Stworzono mechanizm dofinansowania dla gospodarstw domowych w celu wymiany uciążliwych dla środowiska systemów grzewczych. Należy podkreślić, że gminy liczące mniej niż 10 tysięcy mieszkańców mogły dopiero od końca 2015 r. ubiegać się o dofinansowanie z programu KAWKA (dotacje z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), co istotnie wpłynęło na aktywność samorządów w zakresie wprowadzania zorganizowanej wymiany wysokoemisyjnych urządzeń grzewczych. Wcześniej bowiem małe miejscowości, wyłączając uzdrowiska, nie mogły korzystać z powyższego programu. 

Tak więc w 2015 r. nastąpił zasadniczy wzrost aktywności gmin, w omawianym obszarze, w województwie małopolskim. Czterokrotnie wzrosła liczba wniosków zgłaszanych przez gminy na dofinansowanie gospodarstwom domowym wymiany uciążliwych urządzeń grzewczych. W efekcie zabrakło na ten cel środków pieniężnych w funduszach ochrony środowiska, co zostało zasygnalizowane na spotkaniu 18 kwietnia 2016 r. w Laskowej (załącznik nr 2). 

Podstawowym problemem pozostaje jednak fakt legalnej sprzedaży wysokoemisyjnych kotłów oraz bardzo złej jakości paliw. Od wielu lat trwa więc oczekiwanie na rozporządzenie w sprawie określenia parametrów technicznych i wielkości emisji zanieczyszczeń dla nowych kotłów na paliwa stałe, instalowanych w budynkach oraz na rozporządzenie w sprawie parametrów jakościowych paliw stałych dopuszczonych do sprzedaży w Polsce, pozwalające wyeliminować najgorsze gatunki węgla (muły i floty). 

W takiej sytuacji prawnej, Sejmik Województwa Małopolskiego w dniu 23 stycznia 2017 r. przyjął uchwałę wprowadzającą na obszarze województwa małopolskiego następujące ograniczenia i zakazy: 


• Od 1 lipca 2017 roku w całej Małopolsce zacznie obowiązywać zakaz spalania (także w piecach domowych) mułów i flotów węglowych.


• Od 1 lipca 2017 roku osoby, które budują nowy dom, przeprowadzają remont z wymianą kotła lub kominka albo wymieniają kocioł lub kominek na nowy, będą zobowiązane zainstalować nowoczesne urządzenie spełniające najwyższe standardy.


• Od 1 lipca 2017 roku wprowadzony zostanie zakaz spalania drewna i biomasy o wilgotności powyżej 20%. Oznacza to, że drewno przed spaleniem powinno być sezonowane.


• Do końca 2022 roku konieczna będzie wymiana kotłów na węgiel lub drewno, które nie spełniają żadnych norm emisyjnych. Mieszkańcy będą mieli 6 lat na wymianę tych kotłów. Obecnie istnieje możliwość skorzystania z (coraz mniejszych) dopłat za pośrednictwem gmin. W przyszłości – po zakończeniu programów dofinansowania – użytkownicy będą zobowiązani wymienić je we własnym zakresie.


• Kontrola przestrzegania wymagań uchwały w odniesieniu do urządzeń grzewczych w budynkach mieszkalnych będzie spoczywała na władzach gmin. Wójt, burmistrz i prezydent miasta mają kompetencje do prowadzenia kontroli przestrzegania przez mieszkańców przepisów o ochronie środowiska, w tym wymagań ujętych w uchwale sejmiku województwa małopolskiego.


• Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska będzie egzekwował od gmin skuteczność wdrażania obowiązujących zakazów.  

Podsumowując, należy stwierdzić, iż skoordynowane działania wprowadzania zakazu spalania paliw złej jakości przy systematycznie postępującej wymianie wysokoemisyjnych urządzeń grzewczych mogą w zasadniczym stopniu poprawić jakość powietrza. Kluczowym wydaje się współpraca gmin z instytucjami na szczeblu wojewódzkim, w tym z Małopolskim Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska.  

I tak w latach 2015-2016 nastąpił widoczny postęp w obszarze eliminowania uciążliwych urządzeń grzewczych.  

W 2016 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie w ramach sprawdzenia realizacji regionalnego programu ochrony powietrza, skontrolował 45 gmin. W 40. stwierdzono naruszenia, a w stosunku do 38 prowadzone są obecnie postępowania administracyjne. W stosunku do 14 gmin wydano już decyzje o nałożeniu administracyjnych kar pieniężnych w wysokości od 10 do 30 tyś. zł. Procedura postępowań administracyjnych w przypadku pozostałych gmin nadal trwa. Gminy, na które nałożono kary odwołują się od decyzji Małopolskiego WIOŚ do GIOŚ. Należy jednak zaznaczyć, iż nakładane obecnie na gminy kary finansowe dotyczą zaniedbań w latach 2013-2015. Jednocześnie trzeba podkreślić, że przepisy zobowiązujące MWIOŚ do nakładania kar finansowych dotyczą także tych gminy, które tak jak Andrychów czy Chrzanów w dużej mierze zrealizowały wyznaczone zadania lecz nie wykonały ich w całości. 

W świetle zmian, jakie nastąpiły w ostatnich dwóch latach wydaje się, iż istnieje potrzeba opracowania bardziej precyzyjnego sposobu oceniania skuteczności działań gmin na rzecz poprawy jakości powietrza. Praktyka pokazuje, że nie należy oceniać postępów we wdrażaniu programów na podstawie przekazywanych przez samorządy sprawozdań, w oderwaniu od wyników badań jakości powietrza. Uwzględniając te założenia możliwym będzie sporządzenie w roku 2018, spośród 90 gmin objętych obowiązkiem wykonania zadań w latach 2013 – 2015, listy samorządów zaniedbujących obowiązki w zakresie ochrony powietrza. 

Rzecznik prasowy Małopolskiego WIOŚ

Magdalena Gala

ZAŁĄCZNIKI:

Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego.
 

Petycja limanowskich samorządów.
     

 


PUBLIKACJA INFORMACJI: Piotr Dudek WIOŚ w Krakowie
DATA PUBLIKACJI: 13-07-2017

ZamknijZAMKNIJ Drukuj stronęDRUKUJ STRONĘ

© 2017 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie