W celu zapewnienia szerokiego spektrum informacji zadania PMŚ realizowane będą w ramach struktury opartej na modelu
DPSIR (driving forces/czynniki sprawcze - pressures/presje -
state/stan - impact/oddziaływanie - response/środki przeciwdziałania) stosowanej przez Komisję Europejską, Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Europejską Agencją Środowiska do sporządzania ocen zintegrowanych oraz ocen skuteczności polityki ekologicznej.
ZADANIA WIOŚ w latach 2007-2009
System PMŚ opracowany na lata 2007-2009 składa się z trzech bloków: bloku - presje, bloku - stan oraz bloku - oceny i prognozy.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie
realizuje w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) na terenie województwa
małopolskiego następujące zadania:
| Blok
- PRESJE |
W ramach bloku będą pozyskiwane i gromadzone informacje o źródłach i ładunkach substancji odprowadzanych do środowiska, a w szczególności informacje o emisjach pozyskiwane z systemu administracyjnego, statystyki publicznej oraz wytwarzane przez Inspekcję Ochrony Środowiska. |
|
1. podsystem emisji zanieczyszczeń do powietrza
- pozyskiwanie informacji o źródłach i ładunkach substancji dla potrzeb rocznej i wstępnej oceny jakości powietrza
- pozyskiwanie informacji o źródłach emisji energii odprowadzanych do środowiska
· źródła hałasu
· źródeł promieniowania elektromagnetycznego
|
|
2. podsystem emisji zanieczyszczeń do wód
-pozyskiwanie informacji o źródłach i ładunkach substancji odprowadzanych do wód lub do ziemi oraz o poborach wód
- pozyskiwanie informacji o krajowych emisjach zanieczyszczeń do wód
- prowadzenie zbiorczych zestawień terenów, na których wystąpiło przekroczenie standardów jakości gleby i ziemi
|
|
3. podsystem odpady
-ocena gospodarki odpadami
-ewidencja odpadów niebezpiecznych
|
Blok
-
STAN |
Podstawowy blok w systemie PMŚ , w ramach którego będą wytwarzane i gromadzone dane pierwotne, dotyczące stanu poszczególnych elementów środowiska; w oparciu o zgromadzone dane wykonywane będą oceny dla poszczególnych komponentów. Programy pomiarowo-badawcze realizowane będą w ramach siedmiu podsystemów reprezentujących poszczególne komponenty środowiska lub specyficzne oddziaływania.
|
|
|
1. monitoring jakości powietrza
- pomiary i ocena jakości powietrza,
- wdrożenie monitoringu pyłu PM2,5,
- pomiary składu pyłu pod kątem zawartości WWA,
- monitoring chemizmu opadów atmosferycznych i ocena depozycji zanieczyszczeń do podłoża.
|
|
2. monitoring jakości wód
-monitoring jakości wód powierzchniowych
· badania i ocena stanu wód w rzekach
· badania i ocena jakości wód w zbiornikach zaporowych
· badania i ocena jakości osadów wodnych w rzekach
-monitoring jakości wód podziemnych
|
|
3. monitoring jakości gleby i ziemi
|
|
4. monitoring przyrody
|
|
5. monitoring hałasu
-pomiary hałasu w środowisku oraz ocena stanu klimatu akustycznego
|
|
6. monitoring pól elektromagnetycznych
-ocena poziomu PEM występujących na terenach zurbanizowanych
|
|
7. monitoring promieniowania jonizującego
|
Blok -
OCENY I PROGNOZY |
Informacje gromadzone w ramach bloków - presje i stan, zasilą blok - oceny i prognozy, w ramach którego będą wykonywane zintegrowane oceny i prognozy stanu środowiska, analizy przyczynowo-skutkowe wiążące istniejący stan środowiska z czynnikami kształtującymi ten stan, mającymi swoje źródło w społeczno-gospodarczej działalności człowieka. |
|
- analizy i oceny stanu poszczególnych elementów środowiska w powiązaniu z czynnikami presji,
- analizy i oceny określonych problemów i zjawisk zachodzących w środowisku,
- prognozy przebiegu zjawisk, głównie w oparciu o analizy trendów, sukcesywnie z wykorzystaniem modelowania,
- analizy i oceny powiązań pomiędzy procesami zachodzącymi w środowisku a społeczno-gospodarczym rozwojem kraju.
Oceny będą dokonywane w różnych skalach przestrzennych i czasowych, zgodnie z wymogami ustawowymi w ujęciu przyczynowo-skutkowym, przede wszystkim na podstawie informacji zgromadzonych w bloku - stan oraz bloku - presje. |
CELE i ORGANIZACJA PMŚ - informacje ogólne
Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) został utworzony ustawą z dnia 20 lipca 1991 roku o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 77, poz. 335 z późniejszymi zmianami) w celu zapewnienia wiarygodnych informacji o stanie środowiska.
Stanowi system pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska oraz gromadzenia, przetwarzania i rozpowszechniania informacji o środowisku (art. 25 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Gromadzone informacje służą wspomaganiu działań na rzecz ochrony środowiska poprzez systematyczne informowanie organów administracji i społeczeństwa o:
- jakości elementów przyrodniczych, dotrzymywaniu standardów jakości środowiska lub innych poziomów określonych przepisami oraz obszarach występowania przekroczeń tych standardów lub innych wymagań,
- występujących zmianach jakości elementów przyrodniczych, przyczynach tych zmian w tym powiązaniach przyczynowo-skutkowych występujących pomiędzy emisjami i stanem elementów przyrodniczych.
Jednym z głównych celów realizacji zadań PMŚ jest wytwarzanie danych i opracowywanie ocen niezbędnych do wypełnienia podpisanych i ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych, w szczególności stale poszerzających się obowiązków raportowania informacji o stanie poszczególnych komponentów środowiska do Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Środowiska oraz organów konwencji środowiskowych.

System PMŚ składa się z trzech bloków; bloku - presje (odpowiadającego dotychczasowemu blokowi - emisje), bloku - stan (odpowiadającego dotychczasowemu blokowi - jakość środowiska) oraz bloku - oceny i prognozy określających rodzaje i intensywność oddziaływania na środowisko przy pomocy wybranych wskaźników środowiskowych lub jeszcze wyraźniej wskaźników zrównoważonego rozwoju.
Cykl programowy PMŚ na lata 2007-2009 powinien zapewnić blokom presje i oceny i prognozy wzmocnienie, oparte zarówno o zmiany legislacyjne jak instytucjonalne. W konsekwencji umożliwi to pełniejszą ocenę polityki wg modelu
DPSIR (Driving force/siła sprawcza - Pressure/presja - State/stan -
Impact/oddziaływanie - Response/przeciwdziałanie), a także poszerzy możliwości wykorzystania informacji wytwarzanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska dla celów Narodowej Strategii Spójności i utworzonego w jej ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko”, co będzie miało szczególne znaczenie polityczne i społeczne.
Na poziomie województwa, zadania Inspekcji Ochrony Środowiska związane z Państwowym Monitoringiem Środowiska wykonuje wojewoda przy pomocy wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Jednocześnie wojewódzki inspektor ochrony środowiska wykonuje w imieniu wojewody zadania i kompetencje Inspekcji Ochrony Środowiska określone w ustawie o Inspekcji i przepisach odrębnych (art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2002 r. Nr 112 poz. 982 z późn. zm.)). Na poziomie krajowym zadania PMŚ wykonuje Główny Inspektor Ochrony Środowiska; jest on również koordynatorem działań prowadzonych dla potrzeb Państwowego Monitoringu Środowiska.
W realizacji zadań PMŚ uczestniczą również inne jednostki i służby zobowiązane do tego na mocy prawa np. organy administracji rządowej i samorządowej, zarządzający drogami, lotniskami, koleją, prowadzący instalacje, Państwowa Inspekcja Sanitarna jak również instytuty naukowo-badawcze wykonujące zadania w ramach umów z GIOŚ
Więcej informacji na temat
Państwowego Monitoringu Środowiska w Polsce znajduje się na stronie
GIOŚ >>
dział INFORMACJE O ŚRODOWISKU - udostępnianie informacji o środowisku, wyników pomiarów, ocen jakości środowiska od 2002 roku
dział PUBLIKACJE - wykaz opracowań o stanie środowiska