- wysoki poziom PM  (zarówno w Krakowie jak i w rejonach górskich występują duże przekroczenia dobowych i rocznych dopuszczalnych stężeń pyłu zawieszonego o średnicy poniżej 10 µm - najwięcej pyłu powstaje w dzielnicach, gdzie domy ogrzewane są piecami węglowymi 
- wysoki udział drobnych frakcji pyłu, szczególnie niebezpiecznych dla zdrowia ( w Krakowie frakcja pyłu o średnicy poniżej 1 µm stanowi ponad 90%). 
-wysoki poziom  toksycznych, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych  w pyle zawieszonym (najwięcej rakotwórczego benzopirenu powstaje w rejonach, gdzie dominuje ogrzewanie węglowe -piece starego typu, w których oprócz węgla spala się odpady plastikowe).
- w rejonie całego Krakowa, frakcja pyłu składająca się z chlorków, siarczanów, azotanów, jonów amonu i wapnia, stanowi znaczącą część ogólnego składu
W rejonie Zakopanego frakcja ta jest dwukrotnie niższa. 
- niskie stężenia metali ciężkich w emitowanym do powietrza pyle zawieszonym. 
- negatywny wpływ zanieczyszczania powietrza pyłem PM10 na zdrowie ludzi. 
-duże zanieczyszczenie powietrza pyłem wpływa na wzrost stężenia PM10 wewnątrz budynków mieszkalnych.


Stwierdzono, że wzrost zanieczyszczenia powietrza pyłem  zwiększa ilość przypadków: chronicznego kaszlu, przewlekłego zapalenia oskrzeli, niewydolności płuc, astmy i innych schorzeń.

•  BADANIE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA

•  WPŁYW  EMISJI  NA ZDROWIE MIESZKAŃCÓW - oszacowanie skutków zdrowotnych

Przeprowadzone w Krakowie i w Zakopanem, na przełomie stycznia i lutego 2005 roku, kompleksowe badania charakteru emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz wpływu tych emisji na zdrowie mieszkańców, podporządkowane zostały następującym celom:
· Badaniom źródeł emisji i poziomów stężeń w powietrzu pyłu zawieszonego (PM) oraz adsorbowanych na nim zanieczyszczeń (dioksyn, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, metali ciężkich) 
· Badaniom wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie ludzi 
· Tworzeniu szczegółowej inwentaryzacji emisji, modelowaniu dyspersji zanieczyszczeń, klasyfikacji źródeł 
· Ocenie poprawy powietrza atmosferycznego oraz warunków zdrowotnych w wyniku zastosowania syntetycznych scenariuszy redukcji emisji skoncentrowanej na sektorze mieszkaniowym i transportowym.
· Opracowaniu metodologii dla wsparcia procesu podejmowania decyzji przy opracowywaniu programów poprawy jakości powietrza i redukcji emisji na szczeblu lokalnym, krajowym oraz UE. 

• BADANIE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA 

Pomiary zanieczyszczeń powietrza koncentrowały się na pomiarach stężeń pyłu zawieszonego PM10 i związków pozwalających określić źródła jego emisji (Modelowanie Mas Chemicznych), a także substancji toksycznych, występujących w pyle zawieszonym, takich jak dioksyny oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. 

Równolegle badania objęły pomiary wewnątrz pomieszczeń,  w celu określenia powiązań pomiędzy wewnętrznym i zewnętrznym poziomem zanieczyszczeń oraz działalnością wewnątrz budynku. 

• zarówno w Krakowie jak i w rejonach górskich występują duże przekroczenia dopuszczalnych stężeń pyłu zawieszonego o średnicy poniżej 10 µm

• na przeważających obszarach Małopolski przekroczone jest znacznie maksymalne dopuszczalne roczne stężenie 40 µg/m³ powietrza.
  Przekraczana jest też znacznie dopuszczalna krotność ( 35 razy w ciągu roku) występowania większych niż dopuszczalne (50 µg/m³ powietrza) średniodobowych stężeń PM10.

Stosując modelowanie mas chemicznych określono szacunkowy udział źródeł emisji w generowaniu pyłu zawieszonego. Analizy takie wykonano w pięciu miejscach, charakterystycznych ze względu na cel ich użytkowania. W szczególności utworzono i wykorzystano następujące stacje monitoringowe: 

· INDU (industrial); stacja monitoringu należąca do WIOŚ, ul. Bulwarowa, Nowa Huta, zanieczyszczenia przemysłowe
· TRAF (traffic); stacja monitoringu należąca do WIOŚ, al. Krasińskiego, zanieczyszczenia drogowe
· POLI; stacja tymczasowa, ul. Śliska, Podgórze, zanieczyszczenia pochodzące ze spalania węgla w piecach
· AGRI (agricultural); stacja tymczasowa, ul. Filtrowa, zachodnia część Krakowa, napływ powietrza ze Śląska
· ZAKO (Zakopane); stacja monitoringu należąca do WIOŚ, Zakopane ul. Równia Krupowa, turystyczne miasto oddalone 100 km od Krakowa, bez przemysłu z dużym udziałem spalania węgla



 Rys. Szacunkowe udziały pyłu zawieszonego dla poszczególnych źródeł emisji, określone na poszczególnych stacjach monitoringowych

Piece i bojlery węglowe emitują do powietrza największą ilość bardzo drobnego pyłu. Istotną rolę odgrywa też emisja wtórna, a w centrum Krakowa, komunikacja. Stosunkowo mało zanieczyszczeń pyłowych emituje do powietrza przemysł, choć emisja przemysłowa (chlorków, siarczanów, azotanów i innych jonów) przyczynia się do wzrostu emisji wtórnej.

Rys. Skład chemiczny pyłu zawieszonego PM10

Z przeprowadzonych badań wynika, że w rejonie całego Krakowa, frakcja pyłu składająca się z chlorków, siarczanów, azotanów, jonów amonu i wapnia, stanowi znaczącą część ogólnego składu, wynoszącą od 20 do 30 µg/m³ powietrza. 
W rejonie Zakopanego frakcja ta jest dwukrotnie niższa. Ma to istotny wpływ na ocenę jakości powietrza bowiem średniodobowe stężenie całego PM 10 nie powinno przekraczać 50 µg/m3 powietrza. 

Poza podstawową chemiczną analizą składu pyłu PM10, wykonano oznaczenia mikroelementów, działających szkodliwie na zdrowie ludzi. W efekcie tego, we wnioskach końcowych JR C, podkreślono fakt występowania w pyle zawieszonym, bardzo dużej ilości toksycznych, wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. 

Rys. Benzo(a)piren w pyle zawieszonym  na poszczególnych stacjach monitoringowych 

Rys. Stężenia pyłu PM10 wewnątrz/na zewnątrz budynków

• WPŁYW EMISJI NA ZDROWIE MIESZKAŃCÓW - oszacowanie skutków zdrowotnych

Wpływ na zdrowie człowieka został oceniony na podstawie wyników badań i wywiadów medycznych, w relacji do pomiarów stężeń pyłu zawieszonego oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w powietrzu atmosferycznym, w którym przebywały badane medycznie osoby. Programem objęto 657 osób w 308 mieszkaniach. Badania we współpracy z ekspertami JRC, powadził zespół Katedry Epidemiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.